Buhar Kazanı Hakkında

KAZAN OTOMASYONU (Tıklayın)

BUHAR KAZANLARI

Buhar nedir?
Buhar: Suyun gaz durumuna denir. Su ve dolayısıyla buhar saf bir maddedir.
Termodinamik özellikleri, tablolardan veya diyagramlardan (Mollier diyagramı) bulunur. İki
özellik bilinirse diğer özellikler de hesaplanabilir veya diyagram ve tablolardan tespit
edilebilir..
Buhara Verilen Isının Hesabı=
• 1-2 arası suyu doymuş hale getirme ( 2 noktası doymuş sıvı noktası)
• 2-3 arası doymuş sudan doymuş buhar haline getirme ( 3 noktası doymuş buhar
noktası)
Aynı zamanda 2-3 arası doymuş sıvı-doymuş buhar karışımı (ıslak buhar) dır. Bu bölgede
buhar miktarını tespit edebilmek için kuruluk değeri, x tanımlanır.
X= buhar/ toplam (x=kuruluk derecesi 0<X<1)
• 3- 4 arası doymuş buhardan kızgın buhar haline getirme ( 4 noktası kızgın buhar
noktası)
Suyun Kızgın buhar hale getirmek için gerekli toplam ısı miktarı;
QT=Q1+Q2+Q3
Burada m, kütlesel debi, Cp sabit basınçta özgül ısı ve h entalpiyi göstermektedir.
Buhar Nasıl Oluşur?
Buhar, sıvı ya da katı halden buharlaşma ya da sublimasyon yolu ile oluşur. Suyun
buharlaşması esnasında eşit miktarda sıvı ya da katı parçacıkların gaz haline geçtiği ve aynı
zamanda gaz halinden geri döndüğü bir dinamik denge kurulur.
Temel kavramlar:
Doyma sıcaklığı: Verilen basınçta suyun kaynamaya başladığı sıcaklığa doyma sıcaklığı
denir.
Doyma basıncı :Verilen sıcaklıkta suyun kaynamaya başladığı basınca doyma basıncı denir.
Sıkıştırılmış sıvı: Verilen bir basınçta suyun sıcaklığı doyma sıcaklığının altında ise
sıkıştırılmış sıvı olarak tanımlanır.
Doymuş sıvı: Verilen bir basınçta o basınca karşılık gelen doyma sıcaklığında olup, içinde
buhar zerresi olmayan suya doymuş sıvı denir. Su buharlaşmanın başlangıcındadır.
Doymuş buhar:Verilen bir basınçta o basınca karşılık gelen doyma sıcaklığında olup, suyun
tamamının buhar fazında olduğu durumdur.Buhar yoğuşma sınırındadır.
Kızgın buhar: Verilen bir basınçta buharın sıcaklığı o basınçtaki doyma sıcaklığından daha
yüksek ise buhar kızgın buhardır.
Buharın Kullanılma Nedenleri
• İdeal bir ısı taşıyıcı olması
• Küçük çaplı borularla daha fazla ısı taşıyabilmesi
• Çevre dostu olması(yani temiz olması)
• Geri kazanımı ile enerji tasarufu sağlanabilir
• Akışkanın taşınması kendi bsıncıyla gerçekleşir.Pompaya gerek yoktur.dolayısıyla
maliyeti düşüktür.
• Sıcaklık kontrolünü çok hassas bir biçimde gerçekleştirmek mümkündür.
• Buhar tesisattaki korozyon riskini azaltır.
• Isı kayıpları azdır yani ideal bir ısı taşıyıcısıdır. Küçük çaplı borular ile iletilmesi
nedeniyle ısı kayıpları diğer sistemlere göre daha azdır. Termodinamik özellikleri
iyidir.
• Yatırım gideri azdır, küçük çaplı boru kullanılır, yalıtım az yapılır, ucuz montaj.
• Buhar emniyetlidir yani alevlenme özelliği yoktur. Steril bir akışkandır.
• Buhar çevre dostudur. Saf maddedir.
Dezavantajı ise; yüksek enerji ve basınç olduğundan korunması yapılmalıdır.
Buharın Kullanım Alanları
• Petrokimyada
• Termik santrallerinde elektrik üretiminde (Buhar türbinleri)
• Sterilizasyon amacı ile ilaç ve gıda endüstrisinde
• İnşaaat malzemelerin endüstrisinde
• Buharlı ısıtma sistemleri (kalorifer tesisatlar)
• Rafinerilerde
• Kimyasal prosesler
• Gıda endüstrisinde
• Sterilizasyon (ambalaj ve gıda)
• Gübre endüstrisinde
• Kauçuk ürünlerinde ve imalatında
• İnşaat malzemeleri endüstrisinde
• Kağıt endüstrisinde
• Ahşap işletmesi ve şekillendirilmesi
Daha bir çok yerde kullanılmaktadır.
Basınçla ilgili dönüşümler
Basınç Bar=10^5
N/m³ Kg/cm²=at Torr=mmH
g
Atm=760
torr Lb/sq*ft Lb/sq*ln
(p.s.i.)
1 bar 1 1.01972 750.062 0.988924 2.088*55 14.5038
1 kg/cm² 0.980565 1 735.55956 0.967842 2.048*17 14.22337
1 torr 1.33322*10ֿ ³ 1.3595*10^(-
5) 1 1.31579*1
0^(-5) 2.78450 1.93358*10
²ֿ
1 atm 1.01325 1.03323 760 1 2116.22 14.69597
1 lb/sq*ft 4.78802*10¼ 4.88242*10^(
-4) 0.359131 4.72541*1
0^(-4) 1 1/144
Lb/sq*ln 6.894474*10^(
-5)
7.03058*10^(
-7) 51.71485 6.80459*1
0ֿ ² 144 1
ISI ENERJİSİ NAKLİNDE KULLANILAN AKIŞKANLAR
Isı enerjisi naklinde, sıcak su, kızgın su, alçak ve yüksek basınçlı buhar, kızgın yağ olmak
üzere dört cins akışkan kullanılır.
1. SICAK SULU ISITMA SİSTEMLERİ
TS 2796 veya DIN 4751 normlarına göre, çıkış suyu sıcaklığı 110 oC değerine kadar olan
ısıtma sistemleri bu grup içine girer.
Maliyeti en ucuz, buna karşılık ısıyı en iyi taşıyan akışkan sudur. Suyun özgül ısısı
yaklaşık 1kcal / kg oC = 4,19 kj/kg.K değerindedir.
Binaların ısıtılması için genel olarak, sıcak sulu ısıtma sistemleri tesis edilir. Yıllardan beri
alışılmış olan sistem gidiş sıcaklığı 90 oC, dönüş sıcaklığı 70 oC olan ısıtma sistemidir.
Hastanelerde daha sağlıklı olarak gidiş sıcaklığı 80 oC, dönüş sıcaklığı 60 oC olarak tercih
edilmiştir. Gerek Avrupa’da gerekse ülkemizde bugün geçerli ısı tasarrufu yönetmenlikleri
veya kanunlarına uygun olarak binalar izole edildiğinden radyatör yüzeyleri daha küçük
çıkmakta, işletme sıcaklıkları, 80◦C / 60, oC , 70 oC / 50 oC, veya 65 oC / 45 oC değerlerinde
tutularak daha sağlıklı ısıtma yapabilmektedir. Böylece şebeke kayıpları da
azaltılabilmektedir.
Döşemeden ısıtma yapılması durumunda gidiş sıcaklığı 55◦C, dönüş sıcaklığı 45oC
alınabilmektedir.
Çıkış sıcaklığı 90◦C değerine kadar olan sistemler, suyun kaynama sıcaklığının altında
olduğundan buharlaşma olması söz konusu değildir ve sistem atmosfere açık olarak dizayn ve
tesis edilebilir. Çıkış suyu sıcaklığı 110◦C değerine kadar olan sistemlerde buharlaşma
basıncı, genleşme deposu üzerine takılan bir güvenlik sifonu ile temin edilebilir.
DIN 4751 dört bölümden meydana gelmiştir
Bölüm 1 ( Kasım 1962 ) : Çıkış sıcaklığı 110 oC değerine kadar olan atmosfere açık veya
DIN 4750’ye uygun bir güvenlik sistemi veya emniyet ventili ile kapalı, statik basınç en alt
noktada 50 mSS değerini geçmeyen, sıcak sulu ısıtma sistemlerinin güvenlik donanımını
içerir.
Bölüm 2 ( Eylül 1968 ) : 300 000 kcal/h kapasite sınırına kadar atmosfere açık veya kapalı,
sıcaklığın 110 oC değerinin üzerine çıkması, termostatik olarak önlenmiş ve alt noktada statik
basınç 15 mSS değerini geçmeyen ısıtma sistemlerinin güvenlik donanımını içerir ( Türk
standardı TS 2797 ).
Bölüm 3 ( Mart 1976 ) : Kapasite sınırı 150 kW (130 000 kcal/h) değerine kadar, termostatik
güvenlikli, su hacmi 10 litre değerine kadar olan ani geçişli (kombi tipi) ısı üreteçli açık ve
kapalı, en alt noktadan statik basıncın 15 mSS değerini geçmediği ısıtma sistemlerinin
güvenlik sistemini içerir.
Bölüm 4 (Eylül 1980 ) : Çıkış suyu sıcaklığı 120 oC değerine kadar, kapasitede sınırı 350 kW
değerinin üzerinde en alt noktadaki statik basınç 15 mSS değerinin üzerinde olan, sıcaklık
sınırı termostatik olarak güvence altına alınmış olan sıcak sulu ısıtma sistemlerinin
planlanması ve gerçekleştirilmesini içerir.
2. KIZGIN SULU ISITMA SİSTEMLERİ
Genel Bilgiler:
a) Çıkış suyu sıcaklığını yüksek ve dönüş sıcaklığını düşük tutarak daha büyük (Δt)
sıcaklık farkı elde edilmekte ve aynı su debisi ile daha çok ısı nakledilmektedir.
Böylece boru ve armatür çapları ile sirkülasyon pompaları küçülür. Boru, armatür ve
pompa malzemeleri aynı cins kalmak şartı ile sistemin ilk tesis maliyeti düşer. Su
debileri küçüldüğü için pompaların elektrik sarfiyatı da düşer.
b) Fırın ısıtması, sınai banyo ısıtma gibi endüstriyel tesislerde, ısıtıcı serpantin
kapasiteleri artar.
c) Gerekli takdirde 180 oC’ye kadar yüksek sıcaklıklara çıkarma imkânı vardır.
TS 2736 veya DIN 4752 normlarına göre, çıkış sıcaklığı 110 oC değerinden daha yüksek
olan ısıtma sistemleri bu grup içine girer.
Kızgın sulu sistemler iki guruba ayrılır.
Grup 1: Müsaade edilen maksimum çıkış sıcaklığı 130 oC olan ısıtma sistemleri
Grup 1a:Çıkış suyu sıcaklığı, basınç sınırlandırılmasıyla güvenceye alınan sistemlerdir.
Emniyet ventili ayar basıncı 1.5 bar, statik basınç ise max. 50 mSS değerindedir.
Grup 1b : : Çıkış suyu sıcaklığı, sıcaklık sınırlandırılmasıyla güvenceye alınan sistemlerdir.
Emniyet ventili ayar basıncı 1,5 ile 6,5 bar, statik basınç ise max. 50 mSS değerindedir.
Grup 2: Müsaade edilen çıkış suyu sıcaklığı 130 oC değerinin üzerinde olan veya 130 oC
değerinin altında olmamakla beraber grup 1a ve grup 1b’ye girmeyen sistemlerdir.
Hangi şartlarda sıcak su hangi şartlarda kızgın su?
Konfor ısıtmasında, kat ısınmasından blok ısıtmasına ve hatta bölge ısıtmasına kadar, sıcak
sulu ısıtma sistemleri kullanılmaktadır. Site veya bölge ısıtmasında belli bir kapasiteye kadar
110 oC veya 120 oC çıkış suyu sıcaklıklı sıcak sulu ısıtma sistemleri kullanılır. Büyük
kapasiteli bölge ısıtmalarında 120 oC ile 180 oC arasında çıkış suyu sıcaklıklarında kızgın sulu
ısıtma sistemleri kullanılır.
Kızgın sulu ısıtma sistemleri ayrıca, proses ile ilgili yüksek sıcaklık ihtiyacı olan sanayi
tesislerinde de kullanılır. Katı veya sıvı yakacak kullanılması halinde, eğer yakacakta kükürt
miktarı yüksek ise kazana dönüş sıcaklığını ve buna bağımlı olarak kazandan çıkış sıcaklığını
korozyonu önlemek maksadı ile yüksek tutmak gerekir.
3: BUHAR İLE ISITMA SİSTEMLERİ
A) Alçak Basınçlı Buharla Isıtma Sistemleri: Buhar basıncı TRD 701’e (Technische
Regeln für Dampf Kessel – Buhar kazanları için teknik kurallar ) göre maksimum 1
bar olan sistemlerdir.
B) Yüksek Basınçlı Buhar İle Isıtma: Buhar basıncı 1 bar üstünde olan sistemlerdir.
Günümüzde konfor ısıtması için buharla ısıtma sistemleri artık kullanılmamaktadır.
Seyrek veya periyodik kullanılan ve çabuk ısıtması gereken fuar ve sergi salonları gibi
özel durumlarda kullanılabilir. Buharla ısıtma yerine; sıcak sulu veya kızgın sulu ısıtma
sistemi daima tercih edilmelidir.
Buharın yüksek sıcaklık ve yüksek ısı taşıma özellikleri nedeni ile buhara ihtiyaç
varsa, örneğin endüstriyel mutfaklar, çamaşırhaneler, fırınlar, otoklavlar vs. için buharlı
ısıtma sistemi tercih edilir. Bazen sıcak veya kızgın sulu sistemin yanında ihtiyaca cevap
verecek kapasitede ayrıca bir buharlı sistem tesis edilir.
Yüksek basınçlı buharla, genellikle 10 bar işletme basıncına kadar ve buna bağlı olarak
180 oC işletme sıcaklıklara kadar, buharlı ısıtma kullanılır.
Buhara nispeten az miktarda ve yerel ihtiyaç olan yerlerde buhar jeneratörleri de
kullanılabilir.
4: KIZGIN YAĞ İLE ISITMA SİSTEMLERİ
Kaynama sıcaklıkları 260 oC ile 390 oC arasında değişen ısı transfer yağları kullanılan
ısıtma sistemleridir.
Tekstil, ağaç, otomotiv ve kimya sanayi gibi tesislerde endüstriyel ısıtma, kurutma ve
pişirme gibi yüksek çalışma sıcaklıklarına ihtiyaç olan proseslerde, eskiden yüksek basınçlı
buhar veya kızgın su kullanılırdı. Şimdi ise aynı maksat için 300 oC sıcaklıklara kadar, kızgın
yağlı ısıtma sistemleri tercih edilmektedir.
Proses ihtiyacı yüksek sıcaklık uygulamalarında kızgın yağ tercih edilmesinin en önemli
nedeni; yüksek sıcaklık karşılığı olan buhar basıncının yüksek olmasıdır. Bu nedenle yüksek
buhar basıncında çalışma riskini ortadan kaldırmak için kızgın yağ kazanları kullanılmaktadır.
Sistemde en üst noktadaki basınç maksimum 1 bar, sistem yüksek basınçlı olmadığından
daha güvencelidir, korozyon etkisi yoktur. Sistemin toplam maliyeti, genel olarak buharlı
veya kızgın sulu sistemden daha azdır. Tesis lokal olarak ve sadece yüksek sıcaklık isteyen
proses için kurulur.
Bu tip akışkanların, su ve buhara göre başlıca üstünlükleri şunlardır:
1. Atmosferik basınçta yüksek kaynama sıcaklığına sahip oluşları dolayısıyla 350 oC
sıcaklığa kadar “basınçsız” tesisler kurmak mümkündür.
2. Korozyon ve taşlama eğilimi olmadığından ısı taşıyıcının ön-hazırlama tesisine
ihtiyacı yoktur.
3. Katılaşma esnasında hacmi artmadığından donmanın vereceği zararlar söz konusu
değildir.
Kızgın Yağdan İstenen Özellikler:
1. Atmosferik basınçtaki kaynama sıcaklığı yüksek olmalıdır.
2. Katılaşma ( donma ) sıcaklığı düşük olmalıdır.
3. İyi bir ısıl kararlılığa sahip olmalıdır.
4. Tüm sıcaklıklarda (hata ilk çalıştırma anında bile ) düşük vikoziteye sahip olmalıdır.
5. Isı transfer özellikleri iyi olmalıdır.
6. Buhar olarak kullanıldığında, buharlaşma gizli ısısı yüksek olmalıdır.
7. Kullanıldığı cihazların malzemeleri için korozyon eğilimi düşük olmalıdır.
8. Kokusuz ve zehirsiz olmalıdır.
9. Yabancı maddelere karşı hassasiyeti düşük olmalıdır.(örneğin oksijene karşı)
10. Sistemin sızdırması durumunda çevreye vereceği zarar riski minimum olmalıdır.
11. Yangın riski minimum olmalıdır.
12. İmha imkânları kolay olmalıdır.
13. Fiyatı ucuz olmalıdır.
Buhar Kazanları
Tanım: Herhangi bir yakıtın (Katı, Sıvı, Gaz) yakılması sonucu veya elektrik veya nükleer
enerji kaynağı kullanılarak sudan istenilen sıcaklık, basınç ve miktarda buhar elde etmeye
yarayan basınçlı kapalı bir kaptır.
Buhar Kazanlarının Sınıflandırılması
1. Kullanılış yerlerine göre:
• Sabit kazanlar
• Portatif kazanlar
• Lokomotif kazanlar
• Gemi buhar kazanları
2. Buhar kazanları kazan basınçlarına göre:
• Alçak basınçlı kazanlar
• Yüksek basınçlı kazanlar
• Süper kritik basınçlı kazanlar
3. Ocak cinsine göre:
• Dıştan ocaklı kazanlar
• İçten ocaklı kazanlar
4. Kullanılan yakıt cinsine göre:
• Kömür yakan kazanlar
• Sıvı yakıt kullanılan kazanlar
• Gaz yakıt kullanılan kazanlar
5. Konsrüksüyonuna göre:
• Duman borulu kazanlar
1. Alev borulu
2. Alev-duman borulu
3. Su borulu kazanlar
Kazanları değişik kriterlere göre sınıflandırmak mümkündür.
1. Isı alan akışkanın özelliklerine göre:
a) Sıcak su kazanları ( kalorifer kazanları )
b) Kaynar su kazanları
c) Kızgın yağ kazanları
d) Buhar kazanları
1. Alçak basınç (0,5 bar )
2. Yüksek basınç ( 0,5 bar’dan yukarı )
2. Kazanın ihtiva ettiği su hacmine göre:
a) Büyük su hacimli kazanlar
b) Küçük su hacimli kazanlar
c) Çok küçük su hacimli kazanlar ( buhar jeneratörleri )
3. Alev – duman gazlarının dolaşım durumuna göre:
a) Alev borulu, duman borulu, alev – duman borulu kazanlar
1 geçişli ( tek geçişli )
2 geçişli
3 geçişli
b) Su borulu kazanlar
c) Alev borulu- su borulu kazanlar
4. Suyun dolaşım şekline göre:
a) Tabii (doğal) dolaşımlı kazanlar
b) Cebri dolaşımlı kazanlar
5. Yaktığı yakıta göre:
a) Katı yakıt yakan kazanlar
b) Sıvı yakıt yakan kazanlar
c) Gaz yakıt yakan kazanlar
d) Çok yakıt yakan kazanlar
e) Yanabilir endüstri artığı ve çöp yakan kazanlar
f) Atık ısı (çürük gaz ) kazanları
g) Elektrikle ısı veya buhar üreten kazanlar
6. Yanma hücresinin ( ocağının ) konumuna göre:
a) İçten ocaklı kazanlar
b) Dıştan ocaklı kazanlar
c) Ön ocaklı kazanlar
d) Arka ocaklı kazanlar
Alev duman borulu kazanalar: küçük sanayide ve küçük gemilerde kullanılır. Yanma ocak
adı verilen kapalı bir alanda gerçekleşir. Yanma sonucu ortaya çıkan gazlar duman boruların
içinden geçirilir. Duman boruların dışında buharlaşmakta olan su bulunur. Sıcak gazlardan
suya ısı geçişi, gazlar alev ve duman borulardan akarken sağlanır.
Su kazanlarının avantajları;
• Konstrüksiyonları basittir
• İmalat ve işletmeleri kolaydır
• Kazan içindeki su miktarı fazla olduğundan sıcak su depolarlar. Dolayısıyla
buhar yükünün zamanla değiştiği işletmeler için uygundur.
• Buharın sudan ayrılma yüzeyi büyük olduğundan buharın kuruluk derecesi
yüksektir.
• Kazanın su tarafındaki yüzeylerinde biriken kazan taşlarının temizlenmesi
kolaydır.
Dezavantajları:
• Gövdeleri büyük olduğu için yüksek basınçlar için imalatı zordur. Genellikle
20 bar basınca göre yapılırlar.
• Isıl verimleri %85 civarındadır.
• Ağır ve hacimce büyüktür.
• Su hacimleri büyük olduğundan kazanın rejime geçmesi için zamana ihtiyaç
vardır.
2 geçişli alev duman borulu kazan. Piyasada skoç tipte denir.3 ve 4 geçişlileri de
vardır.
Karşı basınçlı (alev geri dönüşlü) 3 geçişli kazan
Su borulu kazanlar
Yüksek sıcaklık ve basınçta buhar üretimi için kullanılırlar. Bu tip kazanlarda
buharlaşan su küçük çaplı borular içinde, sıcak duman gazları ise borular
dışındadır. Kazana taşı (kireçlenme) temizlenmesi zordur. Dolayısıyla besleme
suyunun iyi arıtılması gerekir.
Avantajları;
• Ocak içinde en sıcak yerde bulunan su küçük miktarlara bölündüğünden
emniyet büyük ölçüde artar.
• Borunun patlaması halinde su buhar haline gelip tahliye edilebilir.
• Ani ve büyük yük değişmelerine elverişlidir.
• Çabuk rejime girerler.
BÜYÜK SU HACİMLİ KAZANLAR
Genel olarak bu tip kazanlar, küçük sanayide küçük gemilerde kullanılır. Kazan içindeki
boruların dışında buharlaşan su , boruların içinde ise sıcak duman gazları bulunur.
Bu tip kazanlar alev borulu, duman borulu ve alev-duman borulu olmak üzere üç tipte
incelenebilir.
ALEV BORULU KAZANLAR
Alev borulu kazanlar, ortalarında boydan boya geçen bir veya daha fazla sayıda alev
borusu olan silindirik kazanlardır. Yakıt genellikle alev boruları içinde yakılmakla beraber
düşük kalorili kömürler kazan dışındaki ocaklarda yakılır. Yanma gazlarına kazan içinde
uzunca bir yol izlettirilerek ısıları mümkün olduğu kadar alındıktan sonra bacaya gönderilir.
Gazların kazan tesisatındaki her bölümden geçişine çekiş denir. Birinci çekiş gazların alev
borusu içindeki geçişi, ikinci çekiş kazanın arka tarafına yerleştirilen kızdırıcı borular
arasında geçişidir.
Bazı kazanlarda üçüncü çekiş, alev borusunu terk eden yanma gazlarının kazanın alt
yarısının bir tarafından öne, diğer yarısından tekrar geriye geçirilmesi ya da besleme suyu
ısıtıcısına (ekonomizer) gönderilmesi şeklinde meydana gelir
Bu kazanların tek alev boruluların16 atü’ye kadar buhar üretebilmekte ve ısıtma yüzeyleri
20- 60 m2 kadar yapılabilmektedir. Birden fazla alev borusu halinde 18-20 atü basınca, 160-
600 m2 ıstma yüzeyine çıkarılabilmektedir.
a) Yatay alev borulu kazanlar
b) Dikey alev borulu kazanlar
DUMAN BORULU KAZANLAR
Silindirik bir gövdenin içine yerleştirilmiş boru demetlerinden teşekkül eder. Ocak adı
verilen bir hacimde yakılan yakıttan elde edilen sıcak duman gazları, duman borularının
içinden geçirilerek suyun buharlaşması sağlanır.
a) Dik Duman Borulu kazan: Buhar ihtiyacının az olduğu atölyeerde , küçük sanayide,
boyahanelerde ve döner vinçlerde kullanılan bir kazan çeşididir. Verimleri 0.65, ısıtma
yüzeylerien fazla 20 m2 ve buhar kapasiteleri en fazla 500 kg/h değerlerindedir. Bu kazanlarda
malzeme korozyonu vardır. Buharla temasta olan duman borularının sıkça tahrip olmasına
neden olur.
b) Dönüş Duman Borulu Kazan: Bu kazan konstrüksiyonu çok basit ve dış ocaklıdır, her türlü
yakıtı yakabilir.
c) Lokomotif Kazanı: Buhar makinasının veriminin küçük olması halinde, bunlarla birlikte
kullanılır.
ALEV‐ DUMAN BORULU KAZANLAR
Hem alev borusundan hemde duman borularından meydana gelen kazan çeşitleridir. Genel
olarak yakacak alev borusunun içindeki ocak kısmında yakılır. Sıcak duman gazları alev
borusuun ocak olmayan diğer kısmını geçtikten sonra duman borularına girer. Asıl ısıtma
yüzeylerinin büyük kısmı duman borularından oluşur. Alev-duman borulu kazanların alev
borululara göre daha küçük hacim kaplaması bir üstünlüktür. Duman borularının
temizlenmesinde karşılaşılan güçlükler bu tip kazanların sakıncalarıdır.
a) Lokomobil kazanı
Buhar makinası da hemen yanında olan tipleri yapılmıştır. BU şekilde güç üretimi de
sağlanmaktadır. Ocağın küçük olması nedeniyle yanma iyi olmayabilir. Bir ön ocak ilavesi ile
bu kazanda düşük ısıl değerli yakacaklarda yakılabilir. Kızdırıcı, arka duman kutusuna
yerleştilebildiği gibi lokomotif kazanlarına benzer olarak büyük duman borularının da içine
konabilir.
b) İskoç Tipi Buhar Kazanı
Küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin 20 bar’dan küçük doymuş veye az kızmış buhar
ihtiyacı için çok kullanılan bir kazan çeşididir. Duman gazlarının kazan içindeki geçiş sayısı
iki veya üç olabilir. Genellikle gemilerde kullanılan tipleri iki geçişlidir, karada kullanılan
tipleri ise üç geçişlidir.
c) Kalorifer Kazanı
Bu kazan çeşidi alçak basınçlı buhar üretimi için çok kullanılmaktadır. En büyük üstünlükleri,
imalatlarının basit, katı yakacak yakılması halinde ızgara yerleştirilmesinin ve kül almasının
kolay olmasıdır. Sakıncaları ise ocağın alt kısmı su ile temasta olmadığından ısıl kaybı
fazladır, 6 bar basınçtan yüksek işletme şartlarında kullanılması önerilmez.
d) Alev Geri Dönüşlü Kazanlar
Bu kazanda alev borusunun arkası kapalı olduğundan alevin ve duman gazlarınınöne ve
arkaya olan iki geçişi alev borusunun içindedir. Üçüncügeçiş ise alev borusunun dışındaki
duman borularından oluşur.Borular içindeki duman gazı hız diğer alev- duman borulu
kazanlardan biraz daha fazla olarak 20-30 m/s değerlerindedir.Kazanın buhar yükü 40-80 kg
(buhar)/m2h, buhar kapasitesi ise 13 t/h değerine kadar çıkabilmektedir. Bu kazanda duman
gazı hızının yüksek olması yük kaybını artırdığından doğal baca çekişi yeterli olmayabilir. Bu
nedenle sistemde ilave bir vantilatör veya aspiratörünsağladığı zorlanmış çekmeye gerek
vardır.
Alev-Duman Borulu Kazanların Üstünlükleri

 

 

PERİYODİK KONTROLLERDE DİKKAT EDİLMESİ

GEREKEN HUSUSLAR

I. BÖLÜM

KAZANLAR

PERİYODİK KONTROLLERDE DİKKAT EDİLMESİ

GEREKEN HUSUSLAR

A- Kuruluşla Görüşme (Kontrollerin Yapılışı ve Firma Tarafından Kontrol

Öncesi Yapılması Gerekenler Hakkında)

1- Kalorifer/Buhar kazanının marka, imal yılı, gücü ve yakıt (katı-sıvı-gaz) cinsi

hakkında bilgi alınır.

2- Kalorifer/Buhar kazanını kullanan (kazan dairesindeki görevlinin) ateşçinin deneyimi

ve “ateşçi belgesi” konusunda bilgi alınır ve ateşçinin hazır bulunması istenir.

3- Kazan dairesinde bulunan kalorifer/buhar kazanının Periyodik Kontrol için hazır

bulundurulması istenir.

4- Periyodik Kontrolde ateşçinin yanında, bir usta veya yardımcının bulundurulması

istenir.

B- Kuruluşa Gidildiğinde (Yetkililerle Görüşme ve Ön Hazırlıklar)

1- Temas kuralan kişi ile görüşülür.

2- Yetkililerle görüşülür.

3- Kazan dairesi ve kalorifer kazanı (sistem komple) görülür.

4- Çalışma alanı belirlenir, çalışma aletleri hazırlanır.

5- Periyodik kontrollere başlanır.

C- Periyodik Kontrol Sırasında (Kontroller ve Testler, Raporların

Doldurulması)

1- Gerekli emniyet tedbirleri alınır.

2- Yapılan kontrol ve testler kalorifer/buhar kazanı kontrol listesine iki nüsha olarak

işlenir ve ilgililere imzalattırılır. Bir nüshası kuruluşa bırakılır.

3- Kalorifer/Buhar kazanı kontrol listesinde yer almayan ancak kuruluş ile ilgili diğer

bilgiler Kazancı (ateşçi) ve yetkililere bildirilir.

4- Yapılan kontrol ve testler kalorifer/buhar kazanı periyodik kontrol raporuna işlenir.

D- Periyodik Kontrol Sonrası (Yetkililerle Görüşme ve Bilgilendirme)

1- Kalorifer/Buhar kazanı (kazan dairesi) ile ilgili varsa yapılması gerekenler ve

öneriler bildirilir.

2- Ateşçinin (kazancının) belgesi yoksa, bunun zorunlu olduğu ve Makina Mühendisleri

Odası’nın bu belgeyi verme yetkisine sahip olduğu bildirilir.

3- Makina Mühendisleri Odası’nın diğer etkinlikleri hakkında firma bilgilendirilir.

Kazanlar

İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ TÜZÜĞÜNÜN

İLGİLİ MADDELERİ

(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Resmi Gazete

No: 14765-T 1.01.1974)

- İşyerlerinde Yangına Karşı Alınacak Güvenlik Tedbirleri

Madde 116-

Yangın tehlikesine karşı etkili ve yeterli söndürme malzemesi ile malzemenin

kullanılmasını öğrenmiş personel veya ekipler, çalışma süresince işyerlerinde hazır

bulundurulacaktır.

Madde 128-

Seyyar yangın söndürme cihazları, en az 6 ayda bir defa kontrol edilecek

ve kontrol tarihleri, cihaz üzerine yazılacaktır.

Köpüklü tip (Sodyum Bikarbonat-Asitli) yangın söndürme cihazları, en az senede bir defa

tamamen boşaltılıp yeniden doldurulacaktır.

Karbon dioksitli, bikarbonat tozlu, karbon tetraklörürlü ve benzeri kimyasal maddeli yangın

söndürme cihazları, kullanılıştan sonra derhal yeniden doldurulacaktır.

Madde 129-

Yangına karşı savunma ile görevli personel işyerinin yangın durumuna ve

kullanacakları yangın söndürme cihazlarının özelliklerine ve bu cihazların içindeki kimyasal

maddelerin doğuracakları tehlikelere karşı eğitilecektir.

Madde 135-

İşyerindeki kömür stokları, eni 3, boyu 6 ve yüksekliği 3 m’yi aşmayan

yığınlar halinde olacaktır. Uzun süre bekletilecek kömür yığınlarının üstü güneş ve yağmura

kapalı olacak en geniş kesitleri hakim rüzgara çevrilecektir. Hava cereyanını çoğaltmak

için yığınların içine delikli borular (filtreler) konulacak ve yığınlara hariçten herhangi

bir ısı gelmemesi için gerekli tedbirler alınmış olacaktır.

Madde 136-

İşyerinde 65°C’den daha sıcak bulunan toz halindeki kömürler, soğutulmadan

silo ve depolara konulmayacaktır. Bu silo ve depolar, yanmaz maddeden yapılmış

olacak ve oc k, fırın, buhar borusu ve benzeri ısı verici kaynaklardan uzak bulundurulacaktır.

Madde 138-

Patlayıcı, parlayıcı veya kolay yanıcı maddelerin bulunduğu veya işlendiği

yerlerde, sigara içilmesi, kibrit veya çakmak taşınması ve yakılması ve her türlü alev

veya kıvılcım yaratabilecek maddelerin bulundurulması yasaktır. Bu husus, işyerlerinin

gerekli yerlerinde uyarma levhası ile belirtilecektir.

Madde 139-

İşyerlerindeki, parlayıcı, patlayıcı, yanıcı ve benzeri atıklar, toplattırılacak,

işyerinde veya işyerinden uzaklaştırılarak, zararsız hale getirilecek veya yok edilecektir.

(Not: Kazandairesi alanında uygulanması düşünülmelidir.)

Madde 141-

işyerlerindeki kül, cüruf ve kurum yığınları, çukurlara veya binalardan en

az 15 m uzaklıkta bir yere konulacaktır. Bu çukurlar ve yerler tamamen dolmadan, bunlar

işyerinden uzaklaştırılacaktır.

Madde 191-

İşyerlerindeki cihaz, alet, tezgah, makina ve tesislerden çıkan toz, duman.

Kazanlar

to “

Cfrf

v t

buğu, ısı, gaz, çalışılan ortama yayılmadan, uygun aspirasyon tesisatı ile çıktığı yerden

emilerek dışarı atılacaktır.

Kazanlarda Basınçlı Kaplarda ve Kompresörlerde Alınacak Güvenlik

Tedbirleri

Madde 202-

Her çeşit buhar ve sıcak su kazanları ile bunların malzeme ve teçhizat,

fennin ve tekniğinin ve kullanılacağı işin gereklerine uygun bir şekilde yapılmış ve kazanlar

sağlam bir taban üzerine uygun bir şekilde monte edilmiş olacaktır.

Madde 203-

Her kazanın görünür bir yerine, imalatçı firma tarafından aşağıdaki bilgiler

yazılı bir plaka konulacaktır.

1- İmalatçı firmanın adı,

2- Kazanın numarası

3- İmal edildiği sene

4- En yüksek çalışma basıncı.

Madde 204-

Kazanlarda basıncı, sıcaklığı ve su seviyesini gösteren aşağıdaki ölçü cihazları

bulunacaktır.

1- Kazanın en yüksek çalışma basıncının iki katını gösterecek şekilde taksimatlı manometresi

olacak ve bunun en yüksek çalışma basıncını gösteren rakamı kırmızı çizgi

ile işaretlenmiş olacaktır.

Manometrenin işaretleri, kazan boyunun bir buçuk katı uzaklıktan rahatça okunabilecek

büyüklükte olacaktır.

2- Sıcak su kazanlarında bir termometre bulunacaktır.

3- Kazanlarda birbirinden ayrı en az iki adet su seviye göstergesi bulunacaktır. Bunlardan

en az bir tanesi camdan olacak ve kırılmaması için muhafaza içine alınacaktır.

Göstergenin bağlantı borusunun çapı: ısıtma yüzeyi 25 m

2>ye kadar olanlarda 25

mm den, 25 m

2 den büyük ısıtma yüzeyi olan kazanlarda 45 mm’den az olmayacaktır.

Su göstergeleri, doğrudan doğruya kazana bağlı olacak en çok ve en az suseviyelerini

gösterecek şekilde işaretlenmiş bulunacaktır. Su göstergesinin kazanla olan

bağlantısı, en az su seviyesinin 15 cm altında ve çamur seviyesinden 45 cm. yukarıda

olan bir yerde bulunacaktır.

Bütün göstergelerin giriş ve çıkışlarına, kazan basıncına uygun birer adet vana veya

musluk konacaktır. Bağlantı basıncı üzerinde, başka bir delik açılmış olmayacak bunlar

doğrudan doğruya kazana bağlanacaktır.

Bütün göstergeler, kazanın önünden veya yanından, normal çalışma durumunda görülebilecek

şekilde yerleştirilmiş olacaktır.

Madde 205-

Buhar kazanlarında en az iki adet emniyet supabı bulunacak ve bunlar

doğrudan doğruya kazanla bağlantılı olacak, kazanla emniyet supapları arasında bağlantı

borusu üzerinde, hiçbir şekilde buharın geçmesini engelleyecek valf veya başka bir engel

bulunmayacaktır.

Emniyet supapları, kazanın çalışma basıncına göre ayarlanacak ve hiçbir zaman tu-

Kazanlar

3

, . ,

„ , r ^r T _ j r_ ,

rı titreşim yapmadan ayarlanabilecek ve ehliyetsiz kimselerin ayarını bozmasını önleyecek

şekilde kapatılmış veya mühürlenmiş olacaktır.

Emniyet supapları, fazla basınçtan dolayı çıkan buharı dışarı atarken çalışanlara zarar

vermeyecek şekilde teçhiz edilmiş olacaktır.

Ağırlık emniyet supaplarına gelen buhar basıncı, 600 kg/cm

2‘yi geçmeyecek ve ağırlık

yekpare olarak yapılacaktır.

Madde 206-

Her imalatçı, firma, kazanın bütün teknik özelliklerini gösteren ve muayenesinin

Hükümet veya Mahalli İdarenin kabul ettiği teknik elemanlar tarafından yapıldığını

belirten bir belgeyi, alıcıya verecek, işverende bu belgeyi istenildiğinde ilgililere gösterecektir.

Madde 207-

Buhar ve sıcaksu kazanlarının; imalinin bitiminde, monte edilip kullanılmaya

başlamadan önce, kazanlarda yapılan değişiklik veya onarım veya revizyonlardan

sonra, yılda bir periyodik olarak ve en az üç ay kullanılmayıp yeniden servise girmeden

önce, kontrol ve deneyleri, ehliyeti Hükümet veya Mahalli İdarelerce kabul edilen teknik

elemanlar tarafından yapılacak ve sonuçları sicil kartına veya defterine işlenecektir.

Madde 208-

Her işveren işyerlerindeki kazanlar için bir sicil kartı veya defteri tutacak,

bunlara yapılan onarım, bakım deneyleri günü gününe işlenecektir.

Madde 209-

Kazanların hidrolik basınç deneyleri, en yüksek çalışma basıncının en çok

1.5 katı ile yapılacak, kontrol ve deneylerin sonucu uygun bulunmayan kazanlar, uygunluk

sağlanıncaya kadar kullanılmayacaktır.

Madde 210-

Kazanlar ehliyeti Hükümet veya Mahalli idareler tarafından kabul edilen

kişiler tarafından işletilecektir.

Madde 211-

Kazanların giriş ve çıkış boruları üzerine birer adet ana stop valf i konulacak,

bunlar çabuk ve kolay kapanacak şekilde olacak ve buhar yoğunlaşması halinde kullanılmak

üzere, kazanlarda blöf tertibatı yapılacaktır. Birlikte çalışan kazanların her birinde

ayrı ayrı stop valfi bulunacaktır.

Madde 212-

Yakıtları otomatik olarak verilen kazanlardaki yakıt besleyicilerinin çalışma

basıncına veya sıcaklığına uygun olarak ayarlanabilen bir tertibatı bulunacaktır.

Madde 213-

işyerinde kullanılan bütün kazanlar, yangına ve patlamaya karşı dayanıklı

ayrı bölmede veya binada olacak ve kazan dairesinin üstündeki katta işçi çalıştırılmayacaktır.

Patlayıcı, parlayıcı ve kolay yanıcı maddelerle çalışan işyerlerindeki kazan dairelerinin

diğer atelyelere açılan pencere ve kapıları bulunmayacaktır.

Kazan dairelerinin tavanı, gerektiğinde kazan üzerinde çalışmayı kolaylaştırıcak yükseklikte

olacaktır.

Kazan daireleri sürekli olarak havalandırılacaktır. Tabii havalandırmanın yeterli olmadığı

hallerde uygun aspirasyon tesisatı yapılacaktır.

Madde 214-

Buhar ve sıcak su kazanlarında onarım, bakım ve temizlikte, kazan içine

veya baca kanalına girmek için, yeteri kadar uygun şekil ve büyüklükte kapı veya kapak

bulunacaktır.

A

Kazanlar

Madde 215-

Kazanlarda suyun veya çamurun boşaltılması için kazanın alt kısmında yeteri

kadar boşaltma valfi veya musluğu bulunacak, su veya çamur bir boruyla kanala veya

dışarıya akıtılacaktır.

Madde 216-

Kazanlarda yakıt olarak havagazı ve benzerleri kullanıldığı hallerde, gaz

besleme boruları üzerinde ayarlanabilir bir musluk ve sulu emniyet kapları bulunacaktır.

Madde 217-

Yüksek ve orta basınçla kazanlarda yapılan çalışmalarda aşağıdaki tedbirler

alınacaktır.

1- Yüksek ve orta basınçlı kazanlarda; akaryakıt, kömür tozu veya gaz yakıldığı hallerde,

cehennemliklerin en yüksek noktasında bir veya birden fazla sayıda patlama kapakları

bulunacaktır. Yerden 2 m. yüksekliğe kadar olan patlama kapaklarının önüne

yeteri sağlamlıkta koruyucu bir siper konacaktır.

2- Kazandan ayrı bulunan buhar kızdırıcılarının buhar çıkış yerleri ile ön ısıtıcılarının

üzerine en az birer adet emniyet supabı konacaktır.

3- Her kazanda, deney basıncını gösteren manometrenin bağlanması için, valf bağlantı

yeri bulunacaktır.

4- Arı ve su kullanılmayan kazanlarda, kazantaşı oluşumunu önlemek için tasfiye edilerek

yumuşatılmış su kullanılacaktır.

5- Her kazanın beslenme suyu borusu üzerinde, stop vanası ile geri tepme klepesi (ek

valf) bulunacak ve bu boru ateşin en sıcak bölgesinden geçmeyecektir.

6- Besleme suyunun kazana ön ısıtıcılardan geçirilerek verildiği hallerde, bunlarda da

stop valfi ve geri tepme klepesi bulunacaktır.

7- Paralel çalışan kazanların buhar çıkışlarına, stop valfi ile geri tepme klepesi konacaktır.

8- 25 m

2 veya daha fazla ısıtma yüzeyi olan buhar kazanları, ayrı sistemde çalışan en

az iki tertibatla beslenecek ve bunlardan biri, enjektör tipi veya buhar türbinli pompa

olacaktır.

Isıtma yüzeyi 25 m

2‘den az olan kazanlar tekniğe uygun şekilde beslenecektir.

9- Buhar kazanlarının ön ısıtıcılarında; bir emniyet supabı, su giriş ve çıkış sıcaklığını

gösteren termometreler, ön ısıtıcılarla kazan arasında, iyi kapanan damperler ve iç

kısımda biriken tortu ve çamuru temizlemek için tapa ve kapaklar bulunacaktır.

Madde 218-

Alçak basınçlı buhar kazanları veya sıcak su kazanları ile yapılan çalışmalarda

aşağıdaki tedbirler alınacaktır.

1- Alçak basınçlı buhar ve sıcak su kazanlarında, basınç 0.5 Atü ve sıcaklık ise 110°C’yi

geçmeyecektir.

2- Her sıcak su kazanına bir adet genişleme kabı ve borusu (nefeslik) konacak, bunun

bulunmadığı kapak sistemlerde, genişleme valfi bulunacakta Genişleme valfi, çalışma

basıncına göre ayarlanabilecek ve fazla basıncı önleyecek şekilde yapılmış olacaktır.

3- Genişleme borusu ile genişleme valfinden çıkacak sıcak sular çalışanlara zarar vermeyecek

şekilde dışarı atılacaktır.

Kazanlar 5

4- Her alçak basınçlı buhar kazanı ile sıcak su kazanının besleme suyu boruları üzerine

en az birer adet stop valfi ve geri tepme klepesi konacaktır.

5- Paralel çalışan alçak basınçlı buhar kazanıyla sıcak su kazanlarının çıkışlarına, stop

valfi ve geri tepme klepesi konacaktır.

6- Alçak basınçlı buhar kazanı ile sıcak su kazanlarına otomatik yakıt verildiği hallerde,

kazan basıncının 1 kg/cm

2‘nin (bir atmosferin) üzerine çıkmasını önleyecek ve yakıtı

kesecek bir tertibat bulunacaktır.

7- Gaz, kömür tozu ve akaryakıtla otomatik olarak çalışan sıcak su kazanlarında sıcaklığın

120°C’nin üstüne çıkmasını önleyecek bir termostat bulunacaktır.

8- Alçak basınçlı buhar kazanlarında besleme suyu, ocaktaki ateşin karşısına gelen kazan

kesimine verilecektir.

9- Sıcak su kazanlarına verilen besleme suyunun basıncı; 1 Atmosferin üzerinde ise, kazana

doğrudan doğruya verilmeyip boru tesisatına bağlanacaktır.

Madde 219-

Kazanların işletilmesi ile ilgili çalışmalarda aşağıdaki tedbirler alınacaktır:

1- Kazan dairelerine sorumlu, ilgili ve yetkililerden başka bir kimse girmeyecektir.

2- Kazanlar yakılmadan önce, kazancı tarafından, tüm vanaların klepelerin, kapakları,

emniyet supaplarının durumu yakıt ve su miktarları ve işletme ile ilgili bütün hususlar

gözden geçirilecek ve kontrol edilecektir.

3- Kazanlar ilk ateşlemede sıcaklığın birden yükselmesine engel olacak şekilde ve yavaş

yavaş yakılacaktır.

4- Yakıt olarak sıvı veya gaz maddeler kullanılan kazanların yakılmasından önce, ocağın

içinde, beklerin ağzında veya yakınında ve kazanın etrafında dökülmüş yakıt bulunmayacak

ve ocağın içi hava, gaz veya akaryakıtın patlayıcı karışımları bulunmayacak

şekilde iyice havalandırılmış olacaktır.

5- Kazanların devreye girmesinde; ana çıkış vanası açılmadan önce en liyet ventili

kontrol edilecek, boru tesisatı üzerindeki hava çıkış vanaları, hava boşaltılıncaya kadar

açık tutulacak ve kazan, gerekli basınç ve sıcaklığa ulaştıktan sonra, ana çıkış

stop valfi yavaş yavaş açılacaktır.

6- Kömürle ısıtılan kazanlarda süngülemek, cüruf ve kül almak için, gerekli araçlar bulunacak

ve süngüleme sırasında hava verme durdurulacak ve baca kapağı açılmış olacaktır.

7- Kazanın emniyeti supapları, vardiya değişiminde kontrol edilecektir.

8- Yakıt olarak kömür kullanılan kazanların söndürülmesinde, ateş dışarı çekilmeyecek,

bütün delik ve kapaklar kapandıktan sora kendi kendine sönmeye terk edilecektir.

Ocaktaki ateş ancak tehlike anında çekilecek ve ateşin alınmasından önce emniyet

supabı açılarak stop valileri kapatılacak ve gerektiğinde ateş sönünceye kadar, kazana

besleme suyu verilecektir. İF jf ||

9- Söndürülen kazan, sıcaklık ve basınç normale dönüşünceye kadar boşaltılmayacak ve

kazancı kontrole devam edecektir.

Madde 220-

Kazanlarda bir arıza nedeniyle tehlike belirmesi halinde aşağıdaki tedbirler

alınacaktır.

6 Kazanlar

1- Basınç derhal düşürülecek, yakıt şevki derhal kesilecek, hava verilmesi durdurulacak

kazan içerisinde hava akımını önlemek için baca damperleri ile kazan ön kapakları

kapatılacaktır. Kömür yakılan kazanlarda ateş çekilecek, paralel çalışan kazanlarda

bağlantı derhal kesilecek bu işlemlerden sonra kazan devreden çıkartılacaktır.

2- Sıcak su kazanlarında kaynama ve köpürme olduğu hallerde kazan stop valfi kapatılacak,

ocaktaki ateş bastırılacak ve mümkün olduğunda su yüzeyinden blöf yapılacak

ve su miktarı normal ise kısmi blöf yapılarak tekrar beslenecektir. Bu tedbirlere rağmen,

kazanda kaynama ve köpürme devam ederse, kazan devreden çıkarılacaktır.

3- Kazan suyunda yağ belirtisi görüldüğü hallerde; yüzey blöflü yapılacak, bu işlem fayda

vermediğinde kazan devreden çıkartılacak ve yağı giderici maddelerle yıkanarak

temizlenecektir.

4- Kısmi blöf yapılırken su miktarı hiçbir zaman en az su seviyesinin altına düşürülmeyecektir

5- Külleri otomatik tesisatla veya suyla taşınan kazanların ızgaralarında tıkanma olduğu

hallerde, tıkanan ızgarayı açmak üzere en az iki işçi görevlendirilecek bir tanesi içerde

çalışan işçiyi dışarıdan gözetleyecek ve tehlike anında derhal yardımına koşacaktır.

Izgaralardaki tıkanıklığı gidermeye çalışan işçinin üzerine, sıcak küllerin dökülmesini

önleyecek bir siper konacaktır.

Madde 221-

Kazanların bakımı ve onarımı ile ilgili çalışmalarda aşağıdaki tedbirler alınacaktır.

1- Buhar basıncı altında bulunan kazanların basınçla ilgili kısımlarında onarım yapılmayacaktır.

2- Söndürülen bir kazanın içine basınç ve ısı normale dönmedikçe bakım ve onarım için

kimse sokulmayacaktır.

3- Paralel çalışan kazanların birbirleri ile olan bağlantıları kesildikten sonra, kör tapa ile

kapatılacak ve vanaların üzerine uyarma levhaları konacaktır.

4- Kazanın içinde yapılacak temizlik ve onarım için işçinin kazan içine girmesinden önce

blöf, besleme suyu ve buhar ve sıcak su stop valileri ile diğer bütün vanaları kapatılacak

ve üzerine uyarma levhaları konacaktır.

5- Bakım ve onarım için kazana girmiş olan bir işçiyi gözetleyecek ve gerektiğinde ona

yardım edecek diğer bir işçi kazan kapaklan başında bekletilecektir.

6- Ocak içerisine işçi girmeden önce tehlikeli gazlara karşı havalandırılmış olacak ve

onarım sırasında özellikle rutubetli günlerde, vantilatör ve aspiratör çalıştırılarak baca

gazlarının ve dumanın kazana dolması önlenecektir.

7- Kazan içerisinde gerekli tedbirler alınmadıkça oksi-asetilen kaynağı yapılmayacaktır.

8- Kazanın temizliğinde ve onarımında, mekanik aletlerle çalışılması gerektiği hallerde,

bu aletleri çalıştıran basınçlı hava kompresörleri veya diğer tahrik makinaları, kazanın

dışında bulunacak, bunların kazan içindeki cihazlarla bağlantıları sağlam olacak

ve elektrik kabloları, çalışmaya başlamadan önce kontrol edilecektir.

Kazanlar 7

Elektrik Tesisatında Alınacak Güvenlik Önlemleri

Madde 271-

Fazla nem, buhar veya benzerlerinin bulunduğun yerler ile yağlı yerlerdeki

elektrik motorlarının gerilim altındaki kısımlarıyla bağlantıları uygun şekilde korunmuş

olacaktır.

Madde 273-

Şerare veya kıvılcım çıkaran elektrik motorları; patlayıcı, parlayıcı veya

yanıcı gazların bulunduğu yerlerde kullanılmayacaktır.

Madde 276-

Tevzi tablosu veya benzeri tertibat üzerinde bulunan sigortalar şalterler ve

anahtarlar, uygun şekilde yapılmış ve korunmuş olacaktır.

Madde 297-

Alternatif veya doğru akım ile çalışan çıplak metal kısımlı elektrik cihazları

uygun şekilde topraklanacaktır.

Madde 301-

Toprak hatları kolay muayene edilecek şekilde çekilmiş olacaktır.

Madde 317-

Parlayıcı, patlayıcı maddelerin imal edildiği taşındığı ve depolandığı yerlerde,

elektrikli el aletleri kullanılmayacaktır.

Madde 318-

Kazanlar, tanklar ve benzeri dar yerlerle nemli ve ıslak yerlerde, elektrikli

el lambalarında olduğu gibi alçak gerilim kullanılmayacaktır. Doğru akım kullanıyorsa,

kullanma gerilimi 100 voltu geçmeyecek ve artı kutup topraklanmış olacaktır. Alternatif

akımda ise ancak küçük gerilim (en çok 42 volt) kullanılacaktır. Buralarda, iyi yalıtılmış

esnek kablolar kullanılacak ve kablolar düzenli ezilmeyecek şekilde bulundurulacaktır.

Madde 326-

Yanıcı maddeler yakınında elektrik kaynağı yapılmayacaktır.

Madde 329-

Kazanlar gibi dar ve kapalı hacimlerle aynı zamanda nemli yerlerdeki kaynak

çalışmalarında, yalnız doğru akım kullanılacaktır.

Madde 334-

Parlayıcı ve patlayıcı maddelerin bulunduğu yerlerle bu maddelerin yakınındaki

yerlerde, statik elektrik yüklerinin meydana gelmesine karşı nemlendirme, topraklama,

iyonizasyon, silindirlerin ayarı vs. gibi uygun tedbirler alınacaktır.

Statik elektriği iletmeyen malzemelerin kullanılmasından mümkün olduğu kadar kaçınılacaktır.

Madde 335-

Sıvı parlayıcı ve patlayıcı maddelerin çok büyük akma hızları ile doldurulup

boşaltılmasından, sıçramalı ve yüksek basınçla doldurulmalarından kaçınılmalıdır.

Madde 339-

Statik elektrik birikmelerine karşı, gerekli yerlere statik elektrik yük gidericileri

veya nötralizörler konulacak veya uygun diğer tedbirler alınacaktır.

Madde 343-

İşyerlerindeki parlayıcı, patlayıcı ve yanıcı maddelerin imal edildiği, işlendiği

veya depolandığı yerler, yağ, boya veya diğer parlayıcı sıvıların bulunduğu binalar,

yüksek bacalar, yüksek binalar ile üzerinde direk veya sivri çıkıntılar, yahut su depolan

gibi yüksek yerler bulunan binalar yıldırıma karşı yürürlükteki yönetmelik ve şartnamelere

göre yapılacak yıldırımlık tesisatı ile, hava hatları ise uygun kapasitedeki paratonerler

ile korunacaktır.

Boru Tesisatında Alınacak Güvenlik Tedbirleri

Madde 480-

Parlayıcı sıvıların taşındığı borular buhar kazanlarının motorların elektrik

3 Kazanlar

akım kesicilerinin ve çıplak ateş veya alevin bulunduğu yerlerden geçirilmeyecektir.

Madde 482-

Boru tesisatındaki borular, vanalar, supaplar ve bunlarla ilgili parçalar, taşındıkları

maddelere göre ayrı renklerde boyanacak ve kolay görülebilen yerlere belirli

işaretler konulacak ve kollu veya saplı vana ve muslukların üzerinde, bunların açık veya

kapalı olduklarını gösteren işaret veya tertibat bulunacaktır.

Otomatik vanaların üzerlerinde, bunların gerektiğinde el ile çalışır duruma getirecek bir

tertibat bulundurulacaktır.

Madde 483-

Asitlerin veya basınçlı sıvıların taşıdıkları boruların vanalarının kol ve kapakları

uygun şekilde korunacaktır.

Madde 485-

İşyerlerinde boru tesisatı, periyodik olarak kontrol edilecek ve kusurlu bulunan

vanalar, kaçak yapan bağlantılar ve aşınmış olan borular değiştirilecektir.

Bakım ve Onarım İşlerinde Alınacak Güvenlik Tedbirleri

Madde 510-

Tehlikeli gaz, buhar veya sislerin meydana gelebileceği tank veya depolar

içinde yapılacak bakım ve onarım işlerinde; işçilere maskeler, solunum cihazları ile

emniyet kemerleri gibi uygun kişisel korunma araçları verilecek ve iş süresince tank veya

depo ağızlarında bir gözlemci bulundurucaktır.

Madde 511-

Onarılacak depo veya tanklar, başka depo veya tanklarla bağlantılı bulunduklarında

bağlantı borularının vanaları, güvenli bir şekilde kapatılacak veya bu borular

sökülerek bağlantı ağızları kör tapa veya kapaklarla kapanacaktır.

Kazanlar 9

KAZANLAR

TANIMI

Yüzeylerinin bir tarafında ısı alan akışkan (su, termik yağ, hava v.s.) ile diğer tarafından

ısı veren bir yakıtın yakılması neticesinde oluşan alev ve duman gazlarının dolaştığı

yollar bulunan kapalı kaba kazan denir.

KAZAN ÇEŞİTLERİ:

Kazanlar değişik kriterlere göre sınıflandırılırlar

(bakınız,kaynakça [l])

1- Isı alan akışkanın özelliklerine göre

a- Sıcak su kazanları (kalorifer kazanları)

b- Kaynar su kazanları

c- Kızgın yağ kazanları

d- Buhar kazanları

Alçak basınç (0.5 atü)

Yüksek basınç (0.5 atüden yukarı)

e- Sıcak hava kazanları vs.

2- Kazanın ihtiva ettiği su hacmine göre

a- Büyük su hacimli kazanlar

b- Küçük su hacimli kazanlar

c- Çok küçük su hacimli kazanlar (buhar jeneratörleri)

3- Alev-duman gazlarının dolaşım duruma göre:

a- Alev-duman borulu kazanlar

2 geçişli

3 geçişli

4 geçişli

b- Su borulu kazanlar

c- İki tipin karışımı kazanlar.

4- Suyun dolaşım şekline göre:

a- Tabii (doğal) dolaşımlı kazanlar

b- Cebri dolaşımlı kazanlar

5- Yaktığı yakıta göre:

a- Katı yakıt yakan kazanlar

b- Sıvı yakıt yakan kazanlar

c- Gaz yakıt yakan kazanlar

d- Çok yakıt yakan kazanlar

e- Yanabilir endüstri artığı- yakan kazanlar

f- Atık ısı (çürükgaz) kazanları

g- Elektrikle ısı veya buhar üreten kazanlar

10 Kazanlar

6- Yanma hücresinin (ocağının) konumuna göre:

a- İçten ocaklı kazanlar

b- Dıştan ocaklı kazanlar

c- Ön ocaklı kazanlar

Şekil 1. Çelik Kazan (Kalorifer)

Şekil 2. Sanayi Kazanları ve Donanımları

Kazanlar

11

(O

Kazan

öd kapağı

(Çift kat izolasyonlu)

Emniyet

hattı

Adam

deliği

Dönüş suyu

enjektörü

(Sıcaklık

yükseltme

donanımı)

Kazan

dönüş

Su Isı

soğutmalı köprüsü:

arka yüksek

Kazan duman Alüminyum verimli

gidiş sandığı dış kaplama izolasyon

Yofjuşma eşanjönj

gidişi

Pasian;: -.^ çelik

yoSuşnio şanjörü

Ypğuşma eşanjörü

dönüşü

Baca gazı

drenaj hattı

Boşaltma

Brûlör Yanma odası

(1. geçiş)

3 Geçiş 2. Geçiş

duman borulan duman borulara

(Çitt sıra)

Tamir

bakım kapağı

Şekil 3. Çelik Kazan (Kalorifer)

yandan görünüş

©i

yandan görünüş

Kazan gövdesi (yalıtılmış)

Kazan kaidesi

Brtilör

Otomatik çalıştırma komuta tablosu

Elektrikli besleme tulumbaları

Besleme pompası otomatik şalteri en az su düzeyi güvenlik

düzeni ile

Su eksilmesine karşı 2. güvenlik düzeni

Besleme suyu kapama vanası

o. Besleme borusu, manometre ile

10. Yedek bağlantı ağzı (kör flanşlı)

11. Güvenlik vanası

12. İki ad. su düzey göstergesi

13. Manometre

14. Üç ad. presostal

15. Buhar vanası

16. Çamur alma otomatı

17. Çamur gözetleme camı

18. Dumar sürgüsü

19. Duman çıkış ağzı

20. Kontrol ve temizleme deliği

21. Adam deliği

22. İki adet vinç halkası

23. Su alma musluğu (deney için)

boyuna kesit

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

S.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

Kazan gövdesi (içten)

Kazan kaidesi

Brülör

Alev borusu (1. çekiş)

Arka duman hücresi

Dumar boruları (2 çekiş)

En az su düzeyi güvenlik aygıtı bağlama flanş

Besleme bağlantı flanşı

Besleme suyu haznesi

Yedek bağlantı flanşı

Güvenlik vanas: bağlantı flanşı

Buhar atma ağzı

Manometre bağlantı yeri

Adam deliği kapağı

Denetim ve temizleme deliği

Duman çıkış ağzı

Çamur alma ağzı

Izolason

Su deneyi

Vinç halkası

Şekil 4. Yüksek Basınçlı Buhar Kazanı Kesiti

Kazanlar 13

Manostat Borusu

Kapama Vanası (Batam

Gerektirmeyen Tip)

‘ as:nç Sınırlayıcı

Basınç Sensorû

(4-20 mA)

On Duman

Sandığı Kapağı

Refleksiyonlu Su

Seviye Göstergesi

Numune Su Alma

BrûUr{Modülasyonlu)

İzolasyon Kaplaması

Su Yönlendiriciler

İzolasyon

Kazan Kaidesi

Opsiyonel:

Üst Blöf Kontrol Vanası

Üst BlOf Kapama Vanası

(Bakım Gerektirmeyen Tip)’

İletkenlik Sensörü

Manometre Kapama Vanası -

Manometre •

Su Seviye Sensorü (4-20 mA) •

Su Seviye Ayarlayıa Elektrod -

Buhar Tarafı Tamir Bakım Açıklığı

Damla Tutucu

Buhar Vanası (Bakım Gerektirmeyen Tip)

— Yaylı Emniyet Vanası

, Besi Suyu Kapama Vanası (Bakm

Gerektirmeyen Tıp)

Gaz Taralı Tamir Bakım

Açıklığı

Baca Bağlantısı (Flanş

ve Karşı Ranş İle)

Baca Gazı KoMtörO

Ekonomizâr Boru Demeti

Baca Gazı Sandığı

Kondensat Çıkışı

Alev Gözetleme Deliği

1 Yanma Odası Tamir

Bakım Açıklığı

Alt Blöf Kapama Açıklığı

Drenaj Vanası (Bakım

Gerektirmeyen Tip)

Şekil 5. Buhar Kazanı

a

S”

H

Şekil 6. Düşük Basınç I Yüksek Basınç Bulıar Kazanları Kesiti

KAZAN DAİRESİ YERLEŞİMİ

1- Kazan, döşeme neminden ve çevre yıkama sularından korunmak üzere 10-15 cm

yükseklikte bir kaide üzerine oturtulmalıdır. Brülör en alt noktası yerden en az 20

cm yukarıda olmalıdır.

2- Kazan dairesinde çevre suları toplayan büyük boy döşeme süzgeci bulunmalıdır. Büyük

boy kazan dairelerinde 50x50x60 cm ölçülerinde çevre suyu toplama çukuru

bulunmalı, kanalizasyona bağlanamıyorsa el tulumbası veya elektrikli pompa ile kanalizasyona

aktarılmalıdır.

3- Bina altındaki kazan dairelerine taze havanın serbestçe girebilmesi için kuranglez

bırakılmalı ve çatıya kadar çıkan bir havalandırma bacası yapılmalıdır. Temiz hava

giriş kesiti, baca kesitinin %50′sinden küçük olmamalıdır. Yine bu kesit 50 kW güce

kadar en az 300 cm

2 olmalı, bunun üzerindeki güçlerde her kW için minimum

kesite 2.5 cm

2 ilave edilmelidir. Pis hava bacası kesiti en az 200 cm2 olmalı ve baca

kesitinin %25′inden az olmamalıdır. Ancak pis hava baca kesitinin, en az kalorifer

bacası kesitinin yarısı olması önerilir. Vantilatörlerle havalandırma yapılıyorsa,

vantilatör debisi kW kazan gücü başına 0.5 m

3/h olmalıdır. Doğal havalandırma yapılamayan

kazan dairesine hava verecek vantilatör kapasitesi; brülörlerin toplam

fan kapasitesi+aspiratör kapasitesinden %10 daha büyük olmalıdır. Ayrıca vantilatör

çalışmadan aspiratörün çalışmamasını sağlayacak elektrikli kilitleme sistemi yapılmalıdır.

4- Kazan dairesi kapıları yangına dayanıklı olmalı ve dışarı doğru açılmalıdır. Kazan

dairesinden doğrudan bina dışına bir kapı açılması daha uygun olur. Bina içine açılan

kapılarda en az 10 cm eşik olmalıdır.

5- Kazanlar bacaya en kısa yoldan bağlanmalı, kazanların yakıt beslemesi, kömürlü

sistemlerde külün çıkarılması basit ve problem çıkarmayacak bir tarzda düzenlenmelidir.

Kazan kenarlarının duvarlardan veya duvara monte edilmiş cihazlardan

uzaklığı en az 70 cm, iki kazan arasındaki uzaklık en az 50 cm olacaktır. Kazan arkasında

duman kanalının geçmesi için ve kazana müdahale için en az 1 m mesafe

bırakılmalıdır. İkiden fazla sayıda kazanlar için yeterli yer yoksa ikişerli olarak gruplanabilir.

Gruplar arasında en az 50 cm, iki kazan arasında ise 10 cm açıklık bırakılmalıdır.

Kazan dairesinin yüksekliği, kazan üzerinde yer alacak düzenlerin gerektiğinde

tamir ve bakımının yapılması için, en yüksek kazan aksesuarı seviyesinin

üzerinde en az 1 m serbest mesafe kalacak şekilde düzenlenmelidir.

6- Kazan dairesi yeterli seviyede gün ışığı almalı, ayrıca gece için veya zorunlu şartlarda

elektrikle yapılan aydınlatmada tatminkar olmalı, bilhassa kazan ölçü ve kontrol

aletlerinin (manometre, su seviye göstergesi v.s) bulunduğu bölge iyi aydınlatmalı,

ancak gözü kamaştıracak bir aydınlatma yapılmamalıdır.

7- Kazan dairesi tercihen diğer bölümlerden uzakta müstakil yapılmalı, bu hususta ma-

16 Kazanlar

halli idarelerin ve çalışma bakanlığının yönetmelikleri göz önünde bulundurulmalıdır.

(Ayrıntılı bilgi için bkz. TS 2736).

8- Kazan dairesi tabanı düzenlenirken statik ve titreşimli yükler (vantilatör, aspiratör)

göz önüne alınmalıdır.

9- Eğer ön ocaklı, kömür yakan mekanik ızgaralı bir kazan kullanılacak ise kül katı, ön

ocak katı, kazan katı, kömür yükleme kül alma sistemleri arızasız çalışabilecek şekilde

yapılmalı, kül katının ve ön ocak kısmının iyi havalandırılmasına dikkat edilmelidir.

10- Kazanların ön tarafında duman borularının temizlenebilmesi veya ileride kazan borularının

değiştirilebilmesi için en az kazan boyu (duman sandığı hariç) kadar mesafe

bırakılmalıdır.

11- Kazan dairesi taban alanının en az 1/12 si büyüklüğünde dış havaya açılan yanmaz

malzemeden yapılmış pencereleri olmalıdır.

12- Kazan dairesinin bir yüzeyi (tercihen tavanı) ufak bir basınçta parçalanan malzemeden

(eternit gibi) yapılmalıdır.

13- Kazan dairesinde bodes, merdiven; kazan üzerindeki ölçü ve kontrol armatürlerine

müdahale etmek için 40-50 cm. genişliğinde çelik profil ve baklavalı saçtan yapılmış

bodes (yürüme yolu) ve buna korkuluk (muhafaza) yapılmalıdır.

Kazan Dairesi Havalandırması

Kazan dairelerinin doğal veya zorlanmış olarak havalandırılması gerekir. Bu sistem

kazan dairesinin havalandırılmasını ve ocakta gerekli yanma havasının teminini gerçekleştirir.

Ancak havalandırma sistemi yakma düzeninin çalışmasını etkilememelidir.

• Yangından koruma: Havalandırma, yangın ve dumanı en az 90 dakikalık sürede

(yangın direnç süresi) kazan dairesinden ve ateşleme düzenine ait odalardan diğer

odalara taşımayacak biçimde yapılmalıdır. Hava giriş ve çıkış boru hatlarının delikleri

de yangın ve dumanı dışarıdan diğer odalara taşımayacak biçimde yapılmalıdır.

Hava -kanalları diğer hava kanalları ile bağlantılı olmamalı ve diğer odaların havalandırılması

için kullanılmamalıdır. Diğer odaların havalandırma kanalları, kazan dairesi

veya ateşleme düzeni odasından geçiyorsa, bunun yangına direnç süresi en an 90 dakika

olmalıdır.

• Temizlik: Havalandırma tesisatı temizlenebilir olmalıdır.

• Besleme havası kapasitesi: Kazan dairesinin havalandırılması için en az bir hava giriş

düzeninin bulunması gereklidir. Bütün sistem anma ısıl gücünde çalışırken, havalandırma

tesisatı, kazan dairelerinde, toplam anma ısıl gücü 1000 kW’a kadar olan kazan

dairelerinde, toplam anma ısıl gücü 1000 kW’a kadar olan kazanlar için 0.04 mbar (4

Pa) ve toplam anma ısıl gücü daha büyük olan kazanlar içinse 0.5 mbar (50 Pa)’dan

fazla alçak basınç oluşturmamalıdır.

• Doğrudan dışarıya açılan hava giriş delikleri: Dikdörtgen deliklerde kısa kenar en az

10 cm olmalıdır. Izgara vb.’lerde geçiş delikleri en az 10 mm x 10 mm olmalıdır.

Kazanlar 17

Hava girişi binanın dış duvarına yerleştirilmiş bir kanal ile sağlanıyorsa bunun kesiti,

hava giriş deliği kesitinin 1.5 katı olmalıdır. Kanal tabanı hava giriş deliğinin alt köşesinden

en az 30 cm aşağıda olmalıdır. Kanal kolay temizlenebilir olmalıdır.

Temiz hava bacaları: Oda havasına bağımlı ve toplam ısıl gücü 1000 kW’a kadar kazan

bulunan kazan dairelerinde, baca kesiti, kanal geometrisi ve büyüklüğü, uzunluğu,

toplam yön değiştirmelerin eşdeğer uzunluğu, ızgara ve toplam anma ısıl gücü

değerleriyle aşağıdaki diyagramdan okunabilir.

I

î

i

Egzoz havası kapasitesi: Kazan dairesinin havalandırma tesisatı aynı zamanda pis havayı

dışarıya taşımalıdır. B tipi cihazların her 1 kw toplam anma ısıl gücü için havalandırma

tesisatının pis hava çıkış debisi en az 0.5 m

3/h olmalıdır.

Hava çıkış delikleri: Hava çıkış delikleri mümkün olduğu kadar tavan altına yakın, kısa

devre hava akımının oluşmasını engellemek için hava giriş deliğinden mümkün olduğu

kadar uzak ve hava çıkış akımının yanma odasının akış emniyetini etkilemeyeceği

biçimde yerleştirilmelidir. Hava çıkışı, eğer pis hava bacası ile gerçekleşiyorsa

18 Kazanlar

ML K1IJ.E

gerektiğinde kazan dairesinden bacaya kanalla bağlantı sağlanmalıdır. Hava çıkış deliklerine

ızgara konmamalıdır. Havalandırma tesisatı, (dışarıya verilen hava) kapatılamayacak

türden olmalıdır.

Kazan Dairesi ve Baca

Her kazan ayrı bacaya bağlanmalıdır.

Kazan bacalarına şofben, soba v.b. hiç bir cihaz bağlanmamalıdır.

Bacalar zorunluk olmadıkça bina dış duvarlarına konulmamalıdır. (İsı kaybı olmaması

için)

Kazan bacaya mümkün olduğu kadar kısa duman kanalı ile bağlanmalı, az ve keskin

(90°) olmayan dirsek kullanılmalı, duman kanalı ve baca kendi duman gazlarını rahat

taşıyacak büyüklükte olmalıdır.

Bina içine yapılan inşai bacalarda, baca duvar kalınlığı bir tuğla boyundan dar olmamalı,

baca yapımında delikli tuğla ve biriket kullanılmamalı, içi ve dışı sıvanmalıdır.

(Baca içi sıvasının çatlayıp zamanla dökülmemesi için refrakter malzemeden yapılmış

şamot-ateş çimentosu karışımı sıva ile sıvanması uygun olur.)

Dış duvara yapılan bacalarda dış hava ile temas eden baca yüzeylerinin izole edilmesi

tavsiye edilir.

Binanın haricinde bağımsız bir baca yapılma mecburiyeti varsa yeterli kalınlıkta paslanmaz

çelik, eleksa edilmiş alüminyum, içi-dışı sıcaklığa ve korozyona dayanıklı uzun

ömürlü boya ile kaplanmış çelik saçtan yapılmalı, dışı ısı kaybını (dolayısı ile duman

gazlarındaki yoğuşmayı) engellemek için izole edilmelidir.

Duman kanalı yatay uzunluğu baca yüksekliğinin 1/4′ünü aşmamalıdır.

Baca alt tarafına en az 400 cm

2 kesitinde sızdırmaz bir temizleme kapağı yapılmalıdır.

Baca tabanında yoğuşabilecek suyu dışarıya tahliye etmek için, içeriye hava girişini

engelleyecek tarzda (sifon şeklinde) bir boru monte edilmelidir.

(Bacalar hakkında

tıh bilgi için bkz. [2])

Kazanlar 19

Tablo 1. Kaloriferli Tesislerde İnşaat Alanının Büyüklüğüne Göre Kazan

Dairesi Alam Seçimi İçin Kullanılacak Cetvel.

İnşaat Alanı

250 m

2

500 m

2

750 m

2

1.000 m

2

1.250 m

2

1.500 m

2

1.750 m

2

2.000 m

2

2.500 m

2

3.000 m

2

3.500 m

2

4.000 m

2

4.500 m

2

5.000 m

2

5.500 m

2

6.000 m

2

6.500 m

2

7.000 m

2

7.500 m

2

8.000 m

2

8.500 m

2

9.000 m

2

9.500 m

2

10.000 m

2

Kazan Dairesi + Küllük

10 m

2

14 m

2

16 m

2

20 m

2

25 m

2

27 m

2

30 m

2

32 m

2

35 m

2

38 m

2

40 m

2

47 m

2

49 m

2

51 m

2

54 m

2

58 m

2

60 m

2

61 m

2

63 m

2

65 m

2

67 m

2

70 m

2

74 m

2

80 m

2

NOT: Yukarıdaki değerler yaklaşıktır. Yapının kesin hesab

çıkacak alanlar esas olarak alınmalıdır.

Kömürlük

5 m

2

10 m

2

14 m

2

18 m

2

21 m

2

23 m

2

25 m

2

27 m

2

40 m

2

43 m

2

48 m

2

58 m

2

64 m

2

70 m

2

74 m

2

88 m

2

90 m

2

94 m

2

98 m

2

102 m

2

110m

2

120 m

2

125 m

2

130 m

2

yapıldıktan sonra

20

Kazanlar

Silindirik Kazanlarda

Bu Mesafe 300 mm’ye

Düşürülebilir.

Armatürler ile

800 mm’ye kadar

Düşebilir.

Getirme/Götürme : Kapı, boşluk, çatı

Yerleştirme : Minimum mesafeler

Kazan dairesi yapıcı: Havalandırma boşluğu,

acil çıkış kapı ve yolları

Şekil 7. Kazan Yerleşim Planı

>

i

,J

i

1

Şekil 8. Kazan Dairesi Yerleşimi

ııııı-ıııınıı;ıiın«»ııiinııit;ııt».

••’i

A- Brülör sesini azaltıcı izoleli kutu 1- Sese karşı izolasyonlu kazan kaidesi

B- Duman kanalının duvardan geçişinde ses izolasyonu 2- Damperli taze hava giriş kanalı

C- Duman gazı gürültüsünü azaltıcı ünite 3- Kirli hava tahliye kanalı

4- Tavan ses izolasyonu

Şekil 9. Kazan Dairesi Düzenlenmesi (Ses İzolasyonunun Ehemmiyet Arzettiği Yerlerde Uygulanacak

Tedbirlerle Birlikte)

22

Kazanlar

Şekü 10. Kazan Dairesi YeHeşimi (Ön Kesit)

i

J]

3ÜE

1

Şekil 11 . Yanma Havası ve Yanmış Gaz Borularının Çatı Üzerinden Dikey Çıkış Örnekleri

Kazanlar

23

KAZAN DONANIMLARI

Güvenlik ve işletme koşullarını izleyebilmek için kazanlara takılması zorunlu olan aygıtlara

kazan donanımları denir.

Kazan donanımlarının aşağıda belirtilen özelliklerine özen gösterilmelidir.

(Ayrıntılı bilgi

için bkz. [1])

-

işletici personel tarafından kolaylıkla görülebilecek yerde ve büyüklükte olmalıdır.

- Kusursuz ve güvenilir durumda olmalıdır. Düzenli olarak bakım ve denetimleri yapılmalıdır.

- Gerekli miktarda olmalı ve kolaylıkla müdahale edilebilmelidir.

Termometre:

Sıcaklıkların ölçülmesinde kullanılır. Termometreler

sivili ve sıvısız olarak ikiye ayrılırlar.

Sivili Termometreler:

Sivili termometrelerde sıvı olarak

cıva, alkol, toluol ve pentan kullanılır. Sivili termometreler sıvı

haznesi klcal boru ve genleşme haznesinden oluşturulmuş

bir cam çubuk biçiminde yapılırlar.

Sıvısız Termometreler

Direnç Termometresi: Özü metallerin direncinin sıcaklık

artmasına dayanır. Direnç termometresi platinden yapılır.

Termo Elektrik Termometresi: Dedişik metallerden oluşan

iki tel birbirine uçlardan kaynak edilir. Tellerin diğer ucu ise,

akım geçen çevrime bağlıdır. Bu şekilde oluşturulan akım çevriminde

bir termo elektrik kuvvet varolur. Bu uçları bir galvanometreye

bağlarsak, oluşan termo elektrik kuvveti sıcaklık biçimde okunur.

Pirometreler:

Yüksek sıcaklık ölçmek için yapılmışlardır.

Manometreler:

Manometreler yaylı ve sivili olarak iki kısma

ayrılırlar.

Yavlı Manometreler:

Boru yaylı ve yaprak yaylı manometreler

diye sınıflandırılır.

Sivili Manometreler:

Sivili manometreler

genellikle U biçiminde

cam borulardan yapılır. Eğik cam

tüp biçiminde yapılanlar da vardır.

Bunlara eğik manometre denir.

Eğik manometreler çoğunlukla

düşük basınçları ölçmede veya basınç

değişimlerini ölçmede kullanılırlar.

Hidrometreler:

Bir tür manometredir. Yalnız bunların göstergeleri

metre su sütunu (mSS) cinsinden işaretlenmiştir.

24

Kazanlar

İM.”

bağlantı .

flanşı ‘

[~

1. Gövde

Kör flanş

manyetik disk

şamandıra

tahliye contası

Şekil 15. Su Düzey Göstergeleri ve Bağlantısı

Baca Düzenleyici:

Brülörlü kazanlarda brülörün işletmeden

çıkmasıyla baca sürgüsünü kapayan, brülör çalışmaya başlayınca,

baca sürgüsünü açan bir sürgü motoru ve sürgüden oluşur.

Su Düzey Göstergesi:

Buhar kazanlarında, hidroforlarda,

diğer basınçlı kaplarda ve su depolarındaki su düzeyini gösterirler.

Genellikle çelik korumalı ve düz cam boru gösterge biçiminde yapılırlar.

Basındı Tip Su Düzey Göstergesi:

İşlem çevrimlerindeki kaplarda

ve buhar kazanlarında bulunan akışkanların düzeyinin ölçülmesinde

ve denetiminde kullanılır.

Cam Borulu Tip Su Düzev Göstergesi:

Genel olarak basınç

bulunmayan su deposu, yakıt deposu ve benzeri yerlerde kullanılır.

Bu düzey göstergelerinin alt ve üst kısımlarında bağlantı vanaları

bulunur. Bu vanaların arasında ise yuvarlak camdan şişe bulunur.

Bu şişe üzerinden su düzeyleri denetlenir.

Kazan Termostatı:

Enerji kaynağının (brülör, kömürlü sistemlerde

yanma havası+baca sürgüsü) çalışmasına komuta ederek sistemin

istenilen sıcaklıkta çalışmasını sağlar.

Şekil 16. Seviye

Göstergesi

25

Yakıt Ölçeği:

Yakıtın saatteki, günlük, aylık ve yıllık tüketimini saptamak bakımından

yakıt ölçeği seçimi, kullanılan yakıt çeşidine göre yapılır.

Gaz Çözümleme Aygıtı (Orsat Aygıtı):

Yanma sonucu bacadan çıkan gazların

çözümlemesini yapar.

Presostat:

Basınçlı sistemlerin istenilen alt ve üst basınç değerlerinde çalışmasını

sağlar.

Presostatlar sistem güvenliği içinde kullanılırlar. Presostatlar

çalışma basıncının üzerine çıkan durumlarda işletmeye

girerek alarm sistemine bağlı sesli ve ışıklı uyarımlarla

kazan basınçlarının denetimleri yapılmış olur.

Deprimometre:

Baca çekişini ölçmeye yarayan bir

aygıttır. Çekişi basınç biriminden ölçülür.

Güvenlik Boruları:

Kalorifer kazanı ile genleşme

deposu arasına konulur. Üzerinde hiçbir vana bulunmaması

gerekir. Kazan güvenliği için konulmuştur. Kalorifer borularının

vanaları açılmadan kazan ateşlendiği zaman, denge

dolaşımla kazanı korur.

Haberci Borusu:

Kalorifer kazanlarında genleşme deposu

üst düzeyi ile kazan dairesi arasına konur. Kazancı, sistemin suyunu tamamlarken buradan

akan su ile dolup dolmadığını anlar.

Genleşme Deposu:

Kalorifer sisteminde bulunur. Sistemin en üst nokta.. konulmuştur.

Belirli bir düzeye dek, su ile dolu olur. Dolayısıyla eksilen suyu tan.^mL

Sistemde genleşen suyu yapısında toplar. Atmosfere açık olduğundan, kalorifer sisten^

nin hava yapmasını da önlemiş olur.

Uyarı Aygıtları:

Kazanının güvenlik ve özenli işletilmesini kolaylaştırıcı aygıtlardır.

Otomatik Kilitleme Sistem Elemanları:

Su düzeyini denetim altında tutar.

Su Besleme Aygıtları (Otomatik Su Düzey Denetim Aygıtı):

Bunlar elektrotlu

düzey denetimi ve şamandırah düzey denetimi olmak üzere iki çeşittir.

26

Kazanlar

ıııın

Şekil 18. Seviye Şalterleri

Aktş Denetim Otomatiği:

Kapalı sistemlerde kullanılırlar. Kalorifer kazanlarında

borudaki akış durunca, (dolaşım pompası durunca) brülörü, soğutma sistemlerinde de

akış durunca, kompresörü durdurur.

Blöf Düzeneği:

Kazan içindeki çamur ve çökeltileri atmak için yapılır. Atık miktarı

ve zamanı kazan suyunun çözümlenmesi ile belirlenir.

Su borulu kazanlarda, brülör yanarken atma yapılmaz.

Kozan

ts

Manuel Alt Blöf sistemi

Kazan

Timer

Pnömatik Vana

LIÜ

Otomatik Alt Blöf Sistemi

Şekil 19. Kazan Alt Blöfü

Kazanlar

27

Genlesin»

Sof Borusu

Kolay boru

degîşiirilınesi

için boru kanalı kum ile

doldurulmolı ve plakolaro

ortoimelidir.

0,5 Ato'ye Dayanıklı

Taşkon Borusu

Kanalizasyon Borusu

Şekil 20. Beton Blöf Çukuru

Blöf Tankı

Kazan boşaltma suyu,

kazanda su seviyesini

düşürürken atılan su ve dip

blöf suyu yüksek basınçlı su

olup, doğrudan rögara verilmez.

Bunun için bir blöf

soğutma tankı kullanılır.

Taban Koruyucu Levhası

ŞekU 21. Blöf Tanla

28

Kazanlar

Vanalar

Vanalar iki amaçla kullanılırlar. Bu amaçlardan biri tesisatın bir bölümünü sistemden

ayırmak, diğeri ise sistemdeki akışı düzenlemektedir. Bu iki amacı gerçekleştirecek vana

tipi genellikle birbirinden farklıdır. İyi bir ayırıcı vana genellikle kötü düzenleyici özellik

r.

KV

1. Vana

2. Sürgü yuvası

3. Sürgü

4. Sürgü kolu

5. Metal körük

6. Yay

7. Yay tabağı

8. Basınç ayalama kolu

9. Membran

10. Doldurma tapası

11. Dengeleme kabı

12. Havalandırma vidası

13. Ayar borusu

14. Bağlantı nipeli

Şekil 22. Basınç Düşürücü Vana Parçalan

[ere

sahiptir. Birinci tipe açma kapama vanaları, ikinci tipe kontrol vanaları da denebilir.

Ayrıca vanalar, genellikle kazan, pompa ve ana branşman üzerinde bulunur. Bu sayede

sistemin o kısmı devreden çıkarılarak, diğer kısımları etkilemeden gerekl tamir ve

değiştirme işlemleri gerçekleştirilir.

Vana çeşitleri:

Termostatik Vanalar. Basınç Düşürücü Vanalar. Süraülü Vanalar.

Globe Vanalar. Pistonlu Vanalar. Küresel Vanalar

Şekil 23. Termostatik Vana Bağlantısı Şekil 24. Basınç Düşürücü Vana Bağlantısı

29

Şekil 25. Ağırlık Güvenlik Vanası

Güvenlik Vanaları

Güvenlik vanasının sürgüleri ile vana yataklarının paslanmayan metalden yapılmaları

zorunludur. Güvenlik vanalarının yayları ise sıcak haddelenmiş yay çubuklarından yapılmalıdır.

Güvenlik vanaları, bir parçasının kırılması durumunda dahi buharın kazandan serbestçe

kaçmasını sağlayacak şekilde yapılmış olmalıdır.

Güvenlik vanaları, buhar kazanının en fazla yükündeki buharlaşmada, kazandaki buharın

tamamını dışarı atabilecek şekilde yapılmalıdır.

Bu sırada buhar kazanındaki basınç artışı, güvenlik vanası

açma basıncının %10'unu geçmemelidir.

Üretici ile alıcı arasında tersine bir anlaşma yoksa,

güvenlik vanaları, vana açma basıncının en az %2.5

en çok %5 altındaki basınçta kapayacak şekilde yapılmalıdır.

Yatak delik çapları 32 mm'den küçük olan güvenlik

vanalarında bu sınır %5-10 arasında olabilir.

Güvenlik vanalarında, açma basıncını ayarlamaya

yarayan bir düzen bulunmalıdır. Güvenlik vanalarında vanaların çalışıp çalışmadığını denetlemeye

yarayan kaldıraç düzeni bulunmalıdır. Bu düzen yardımı ile güvenlik vanası

buhar basıncı altında iken vana açılabilmelidir. Dış kaldırma kuvveti kaldırıldığı zaman

kaldıraç düzeni güvenlik vanası açık tutmayacak şekilde yapılmış olmalıdır.

Güvenlik vanasının açması ile çıkan

buharı dışarı atan geçitlerin ve bunlara

bağlanan buhar atma borusunun iç çapı

güvenlik vanası çıkış flanşının iç çapından

az olmamalıdır.

Olanaklı ise güvenlik vanaları yerlerine

takılmadan önce bir el pompası ile

ayarları yapılmalıdır. Yetkisiz kişilerin

bu ayardan sonra vanayla ilişkileri önlenmelidir.

Güvenlik vanasının ağzından fışkıran

buhar ya da buhar su karışımının çevreye

zarar vermemesi için boşaltma ağızlarına

yerleştirilecek bir boru elverişli bir

yere kadar uzatılmalıdır.

Güvenlik vanasına yabancı madde

ve tozların ulaşım, yerleştirme ve işletme

aşamalarında herhangi bir şekilde

girmesine engel olunmalıdır. Güvenlik

Şekil 26.Yayh Tür Güvenlik Vanası

30

Kazanlar

III! IHÜ

vanaları, vana mili ekseni düşey olacak şekilde yerleştirilmeledir.

Güvenlik vanaları, kazan ve basınçlı kaplara doğrudan bağlanmalı ve araya başka bir

vana kesinlikle konulmalıdır. Güvenlik vanalarının yerleştirildiği yerde çevresinde kolayca

dolaşılması, güvenlik vanasına yaklaşılması, havalandırma ve ayarının yapılabilmesi

olanaklı olmalıdır.

Güvenlik vanasının çıkış borusu, en kısa yoldan çatıya veya dışarıya verilmelidir. Bu

çıkış borusundan dolayı güvenlik vanası herhangi bir mekanik yükleme altında bırakılmamalıdır.

Her güvenlik vanasına bağımsız bir çıkış hattı yapılmaladır. Ortak bir çıkış hattı mutlaka

gerekiyorsa, bu durumda her güvenlik vanası çkışından sonra en az 4 m'lik bağımsız

bir boru hattı konulmalı ve sonra ortak egzoz borusuna bağlantı yapılmalıdır. Güvenlik

vanasının çıkış borusu sonuna bir susturucu konulması gerekiyorsa, güvenlik vanasının

seçiminde, susturucudaki basınç kaybının, yani susturucu ve çevrime ilişkin toplam

direncine özen gösterilmelidir.

Oluşacak yoğuşum suyunun sürekli alınabilmesi için her güvenlik vanası çıkış borusunun

gerekli akıtma olanağı sağlanmalıdır.

Kazanlar 31

Buhar Kapanları (Kondenstoplar)

Buhar kapanı, buharı aygıt içerisinde tutarken, yoğuşumu ve havayı boşaltmak amacıyla

kullanılırlar. Kondenstoplar; gaz ve kondensi (suyu) otomatik olarak tahliye eden

fakat buharı tutan cihazlardır.

Şamandıralı Buhar Kapanları. Termodinamik Buhar Kapanları.

Termostatik Buhar Kapanları. Ters Kovalı Buhar Kapanları

•f

1

Şekil 27. Buhar Kapanları

Buhar Kapanı Bağlantı Şekilleri

Yatay hatlarda ana buhar hattındaki yoğuşumun boşaltılması alttan küçük çaplı bir

boru ile yapılmalıdır. Çünkü, bütün yoğuşum suyu boşaltılmayacaktır.

Vana

T u W » Kpcmc)

Çe* vana Van»

Şekil 28.Tipik Kondenstop Kontrol Cihan Bağlantısı

Kondenstop'un Korunması

Kondenstoplardaki akışkan geçiş çapları çok dardır ve akışkan içerisindeki pas ve diğer

katı tanecikler kondenstopu tıkayarak çalışmasına mani olurlar. Bu nedenle kondenstopun

girişine uygun bir Pislik Tutucu bağlamak gerekir. Pislik Tutucu devamlı temizlenmeli

ve temizlenebilmesi için uygun bir konumda olması şarttır.

32

Kazanlar

ııı mı

Hava Atıcılar

Hava atıcı

Kondens

Hava atıcı, soğuk hava ile yaş

buhar-hava karışımını boşaltır.

Karışımın buhar sıcaklığına

yakın değere ulaşması

esnasında kapanır.

Şekil 29. Hava Atıcı

Vakum Kırıcılar

Tesisat ve proses cihazlarında

meydana gelen vakumu önler

ve kondensin etkili bir şekilde

tesisattan tahliye edilmesini

sağlar.

Şekil 30.Vakum Kinci Tesis Örneği

Kondens Devresi

Kondens haltı

hettenlikK

scakl* sensanerl

BC 3000 kontrol OniıesJ

Şekil 31. İletkenlik Probu Kullanılan Kondens Kirlilik Algılama Sistemi

Kazanlar

33

KONOENS

POMPALARINA f

BLÖF SOĞUTUCUSUNA

T

DOSÜKBASNCU

BUHAR KOLLEKTÖRÛNE

T

FLASH TANKINA

i , -"i

DOŞÛK BASINCU ) |

BUHAR KOUEKTÛRM

r "I

\

r

•h

! !

KONDENS DEPOSU

PN16 ^

I

ı

i

ALÇAK BASMCU BUHAR g

KULLA»»

YERLERİNE C

t

s

Kondens Deposu

Patlama Kapağı

Patlama kapaklan kazan üreticisinin sorumluluğunda olup, gaz tarafı patlamalarına

karşı alınmış bir önlemdir.

Alarm Sistemi

Otomatik su besi cihazlarından kumanda alan bir adet sesli, bir adet ışıklı alarm konulacaktır.

Buhar kazanlarında basınç için bir alarm kullanılması olağan değildir.

35

GAZ BRÜLÖRLERİ

Genel

Gaz brülörleri sıcak su veya buhar kazanlarında gaz yakıtı yakmak amacı ile kullanılan,

gövdesine yerleştirilmiş bir fan yardımı ile dış ortamdan çektiği havayı, tesisattan gelen

gaz ile "Yanma Başlığı"nda istenilen ölçülerde homojen olarak karıştıran ve "Ateşleme

Başlığı" içinde tutuşturarak yakan, oluşan alevi kazan "Yanma Odası"na üfleyen cihazlardır.

Elafctrlfc Kumanda Panom

Fan At»;l»m« Baylıflı

Gaz - Hava Karışımı

Su Çıkışı *

Yanma Odası -Alev

Duman Boruları

Baca Bağlantısı

On Duman Odası

Duman Sandığı

Su Girişi

Çalışma Stlonold Vanası

Gaz Girişi

Gaz Pratoatatı

Şekil 33. Doğalgaz Brülörü Çalışma Esası

Yanma sonucu oluşan sıcak hava ve gazlar, yanma odasında dolaşırken ve "Duman Boruları

"ından geçerken kazan dilimleri veya su haznesi içinde bulunan suyu ısıtır. Gazın yanması

ile oluşan enerji suya aktarılır.

1. Gövde

2. Hava Klapesi Grubu

3. Hava Klapesi Servomotoru

4. Gaz-Hava Karışım Haznesi

5. Yanma Kafası

6. Yanma Başlığı

7. Elektrik Kumanda Panosu

8. Kumanda Beyni *

9. Hava Basınç Presostatı

10. Gaz Hattı İşletme Elemanları

Şekil 34. Doğalgaz Brülörü

İHifc "

36

Kazanlar

Gaz brülörü, genellikle alüminyum prese dökümden imal edilen bir gövdede hava

ayar klapesi, fan motoru ve fan, yanma başlığı ve ateşleme başlığı ana elemanlarından

oluşur. Ana parçalar ise; "Minimum gaz basıncını kontrol eden Gaz Basınç presostatı"

kapasiteyi düzenleyen "Çalışma Selenoid Vanası", brülör ateşlenmesi için gereken yüksek

gerilimi sağlayan "Ateşleme Trafosu", brülör arızasını gösteren "Arıza Lambası Reset

Butonu", kondansatör ile birlikte manofeze "Brülör Motoru", gaz yanması için gereken

hava basıncını kontrol ederek havanın yetersiz olması durumunda brülörü durduran

"Hava Presostatı", ateşleme başlığını taşıyan, hava türbülatörü, gaz distribütörü, iyonizasyon

ve ateşleme elektrotlarından oluşan "Yanma Başlığı", yanma havasının manuel

düzenlenmesini sağlayan "Hava Klepesi", yeterli hava debisini sağlayan "Fan'dır.

İşletmeye Alma

İlk işletmeye almada;

- Kazan dairesi düzenlenmesi, havalandırma ve kazan montajının uygunluğu,

- Gaz tesisatı, gaz yolu armatürleri ve brülör montajı uygunluğu,

- Brülör ve aksesuarlarının elektrik bağlantıları, kazan termostat bağlantısı, arıza lambası

bağlantıları ve motor dönüş yönü kontrolü yapılmalıdır. Bu kontrollerden sonra

brülörü işletmeye alma işlemlerine başlanmalıdır.

- Doğalgaz hattındaki hava iyice tahliye edilecektir.

- Termik ayar, hava presostat ayarı, minimum gaz basınç presostat ayarı kontrol edilecek,

gaz giriş basıncı ölçülecektir.

- Ayarların ve gaz giriş basıncının uygunluğundan sonra şalteri açık duruma getirip,

pompaları çalıştırıp gaz vanasını açarak brülör çalıştırılacaktır.

- Sarfiyat ve hava ayarı yapılacak,

Yanma anındaki gaz girişi basıncı ölçülecek,

Brülör yanma basıncı ölçülecektir.

- Baca çekişi ölçülerek, baca gazı analizi yapılacak CO2, O

2 ve CO (max. %0.1), baca

gazı sıcaklığı ölçülecektir (150-250°C). Değerler uygun değilse brülör yeniden ayarlanmalıdır.

Brülörün yakınında parlayıcı veya yarıcı sıvı/katı madde bulundurulmamalı,

brülörün bulunduğu ortama taze hava girişi kesinlikle engellenmelidir.

(Ayrıntılı bilgi için

bkz. [41)

Kazanlar 37

SIVI YAKIT BRÜLÖRLERİ

Genel

Sıvı yakıt brülörleri sıcak su veya buhar kazanlarında motorin veya fuel-oil gibi sıvı

yakıt yakmak amacı ile kullanılan, tam otomatik ve basınçlı püskürtmeli, kapasite kontrol

tipine göre tek kademeli, çift kademeli ve modulating (kademesiz değişimli) olarak

imal edilen yakıcılardır.

Bir gövde içinde ve üzerinde servomotor, yakıt pompası, yakıt cinsine göre yakıt ısıtıcısı,

motorlu fan, ateşleme elektrotları, türbülatör ve yanma başlığı, meme kafası, selenoid

vana, fotosel, kumanda beyni ateşleme trafosu ve elektrik panosundan oluşmaktadır.

Kullanacağı yakıt cinsine göre muhtelif tiplerde imal edilmektedir.

Vantilatör

Meme

Solenoiı. vana

Hava kl»M»l

motoru

Isıtıcı

Pompa

Bir

brülör genel olarak şu bölümlerden oluşur.

a-Brülör gövdesi,

h-Yakıt pompası

c-Isıtıcı, d-Hava fanı

e-Püskürtme memesi

f-Hava döndürücü (tütlnilatöı)

g-Elektrotlar

Şekil 35. BrülörAna Parçalan

38

Kazanlar

IIIIİIFC,

4

GAZ YOLU DONANIMLARI

1 2 3 « *

Şekil 36. Kazanlar İçin Gaz Yolu Donanımları

1. Ana kapama vanası, 2. Titreşim giderici (Kompansatör), 3. Gaz basınç deney nipeli

4 Süzgeci, 5. Regülatör, 6. En az gaz basıncı ayarlayıcısı, 7. Güvenlik selonid vanası

(on/off), 8. Basamaklı servis selenoid vanası, 9. En çok gaz basıncı ayarlayıcıları,

10 Hava basınç deney nipeli, 11. En az yakma havası ayarlayıcısı, 12. Yakma havası

ayar düzeneği (Servis selonoid vanası ile bağlantılı), 13. Selenoid vanalar arası kaçak

denetim aygıtı ve kapalı durumu şalteri, 14. Vana ve menometre

Kazanlar

39

2P ve P Türleri için

Efrıt

tu*'.."

2OvePaT0ii«ilçin

GuYolu

DonanlnıUn

Şekil 37. Gaz Yolu Donanımları

Gaz Yolu Donanımları

1. Küresel vana

2. Gaz süzgeci

3. Manometre

4. Basınç ayarlayıcı

5. Pilot brülörü

6. Gaz basınç düzenleyicisi

7. Solenoid vanal.

8. 8 Gaz kaçak dedektörü

9. Manometre

10. Solenoid vana 2.

11. Kompansatör

12. Gaz hava basıncı deneme regülatörü

13. Gaz basıncı etki hattı

14. Fırın basıncı etki hattı

15. Hava basıncı etti hattı

40

Kazanlar

.71

IW*'.;"

İt.

\

- i»

m *• 4 1! UI<lW*'-' '

f

i

ktsa

Küresel Vana Regülatör

9

>~

er.

—<-

Süzgeç

Basınç Uyarıcısı (sensörü)

Şekil 38. Gaz Hattı Donatımları

Multi Blok Ana Kapama Vanası

Kazanlar 41

KAZAN ARMATÜRLERİ

Ekonotnizör

Ekonomizörler baca gazlarının atık ısısından yararlanarak kazan besi suyunu ısıtmak

ve böylece yakıt ekonomisi sağlamak üzere kullanılırlar.

Buhar Kolektörleri

Buhar kolektörleri, buhar kazanlarında üretilen buharın toplanarak, kullanma yerlerine

gönderildiği elemanlardır.

Su, Akaryakıt ve Buhar Sayaçları

Bu sayaçlar birim zaman içinde kullanılır. Su, gaz, mazot, fuel-oil ve benzeri yağların,

buharın, m

3/h cinsinden okunmasına ve denetlenmesine yardımcı olur.

Elektrik Donanımları

Doğalgaz kullanılan kazan dairelerinde elektrik şalteri ve komuta panosu kazan dairesi

dışında ve etanj türü olmaladır. Bir gaz kaçağında devamlı çalışmak durumunda olan

doğalgaz aygıtları (ex-proof) patlama güvenlikli olmalıdır.

Kazan dairelerindeki aydınlatma sistemleri tavandan 50 cm aşağıda olacak şekilde tasarımlanmalıdır.

Her kazan için özel topraklama yapılmaladır. Topraklama 0.5 m

2 1 mm lik bakır levha,

0.5 m

2 2 mm lik bakır levha ve 0.16 mm çapında 1.25 m. boyunda veya 0.20 mm

çapında, 1.60 boyunda bakır çubuk elektrotlarla yapılabilir.

Yakıt Pompaları

Motorin tesislerinde, fuel-oil tesislerinde, akışmaz ısıtıcıların iletiminde kullanılan bu

pompalar dişli olarak üretilirler. Ağır yağ iletiminde buhar ceketli olarak da üretilirler.

DEPO

Şekil 39. Yalat Tanla Taban Isıtıcısı ve Yalat Isıtıcısı

î

=D4k

TA8AN ISITICI

TABAN ISiTIC! OONÛŞü

S

42

Kazanlar

KAPALI GENLEŞME DEPOLARI

Isıtma tesisatlarda açık genleşme depoları işletme zorluklan korozyon sorunları ve buharlaşma

yoluyla su kaybına neden olması dolayısıyla uygun olmamaktadır. Bu sebeple kapalı

genleşme depoları daha avantajlıdır. Bu depolar kazan dairesinde bulunur.

Böylece devamlı gözaltında oldukları gibi yerleşme ve donma problemleri yoktur, günümüz

ısıtma tesisatlarında kapalı genleşme deposu kullanımı tavsiye olunur.

Kapalı genleşme kaplan diyaframlı veya daha büyük kapasitelerde kompresörlü tip

olabilir.

Kapalı genleşme kabı içeren sistemler ancak otomatik kontrollü yanma sağlayan kazan

kullanıldığı zaman mümkündür.

UMfö&ESME

KtfÜSr

J

LLL

Şekil 40. Çift Kazanlı Büyük Sistemlerde Kapalı Genleşme Kabı (Deposu)

Diğer Kazan Donanımları:

Yanma Düzenleyicileri, Hava Fanları, Hava Sürgüleri,

Pompalar, Dolaşım (Sirkülasyon Pompaları), Denge Deposu

Şekil 42. Yanma Düzenleyicileri

Kazanlar

43

KAZAN DONANIMI VE GÜVENLİĞİ

Açık Genleşme Sistemlerinde Emniyet

Kazanın ve tesisatın güvenliğini sağlamak ve çıkacak kazaları önlemek için 90°/70°C

sıcak su kazanları şu cihazlar ile donatılırlar:

1- Termometre: 120°C'a kadar bölüntülü,

2- Hidrometre: 25-50 mSS, bina yüksekliğine bağlıdır.

3- Doldurma ve boşaltma musluğu: 3/4 "veya 1"

4- Gidiş ve dönüş hat vanaları,

5- Genleşme deposu ve güvenlik boruları,

6- Kazan termostadı,

Kazan termostadı elektriklidir ve brülörü durdurmaya yarar. Kömür yakan kazanlara takılacak

kazan termostadı, su sıcaklığının 91°C'yi geçmesi durumunda alarm lambasını yakabilir

veya bir elektrik motorunu çalıştırarak bacayı veya temiz hava giriş menfezini kapatabilir.

Kazan, çelik boru ve vana kullanılarak su şebekesine bağlanmamalıdır. Kazan ve tesisata

doldurma ve boşaltma musluğuna şeffaf hortum takılarak su doldurulmalıdır.

Dış sıcaklık kumanda termostatı ile donatılmamış sabit debili (pompalı) sistemlerde kazan

suyu çıkış sıcaklıkları dış sıcaklıklara göre saptanmalıdır.

Kapalı Genleşme Sistemlerinde Emniyet

Kapalı genleşme depolan DİN 4751 nolu standart kapsamında 300.000 kcal/h (350

KW gücüne kadar) ve bunun üstünde olmak üzere ikiye ayrılır. DİN 5751 kısım 2 kapsamındaki

350 kW gücün altındaki tesislerde membranlı tip kapalı genleşme kapları kullanılır.

Burada uyulması ve sağlanması

gereken sınırlayıcı şartlar:

1. Sadece sıvı veya gaz yakıt için

kullanılabilir.

2. Statik yükseklik 15 m'yi geçmemelidir.

3. Sistem termostatik kontrole ve

limit termostata sahip olmalıdır.

4. Kazan üzerinde emniyet ventili

olmalıdır.

5. 150 kW gücün üzerinde su seviyesi

emniyeti bulunmalıdır.

6. Termometre ve manometre bulunmalıdır.

Şekil 43. Kapalı Genleşme Kabının Sisteme Bağlantı

Biçimleri

Emniyet

Ventili

Gidiş

Dönüş

Kapalı genleşme kabı

44

Kazanlar

YANGIN GÜVENLİK

Yangın Dolapları:

Hortumların saklandığı dolap ve kabinler üzerinde, kırmızı zemine beyaz renkte "YANGIN"

yazısı bulunmalıdır. Yangın dolap ve kabinleri gerekli cihazların (hortum, lans, vana

vb.) döşemesine izin verecek büyüklükte olmalı, yangın sırasında hortum ve cihazların kullanılmasını

zorlaştırmayacak şekilde yapılmalı ve devre, sadece yangın söndürme amacıyla

kullanılmalıdır. Dolap içinde bulunan cihazları; karışık, bozuk ve kullanılmayacak halde

bulunmamalıdır. Yangın dolapları her katta ve yangın duvarları ile ayrılmış her bölümde,

aralarındaki uzaklık 30 m'den fazla olmayacak şekilde düzenlenmeli, kapalı kullanım alanı

500 m

2>den büyük binalarda, her 500 m2'lik alan için bir adet, 500 m2'lik her fazla

alan için yine bir adet yangın musluğu ve dolabı yapılmalıdır. 100 m

2 den büyük imalathane

ve atölyelere kullanım alanı 500 m

2'den küçük olsa bile her katına bir adet yangın

musluğu ve dolabı yapılmalıdır.

Elle Taşınabilir Yangın Önleme ve Söndürme Sistemleri

Yaygın söndürücüler TS 862'ye uygun ve kalite belgesine sahip olmalıdır.

Her bağımsız bölüm için en az bir adet olmak üzere, her 200 m

2 taban alanı için ilave

edilerek uygun tipte 6 kg'lik yangın söndürücü bulundurulması gerekmektedir.

ranlar 45

Yıl

Hafta

Kazan No

Günler

Sabah

Pazartesi

Akfam

Sabah

Salı

Akşam

Sabah

Çarumba

Aksam

Sabah

Parsamba

Akşam

Sabah

Cuma

Akşam

Sabah

Cumartesi

Aksam

Sabah

" " * Ak»am

B

S*

Bir kazanın sürekli olarak emniyetli bir şekilde çalıştırılması, kazanın ve kazan üzerindeki otomatik kontrol cihazlarının düzenli bakım ve kontrolüne bağlıdır. Yukarıda

belirtilen test ve kontroller, kazanın ve otomatik kontrol cihazlarının iyi çalışır durumda olup olmadıklarının tespiti için düzenlenmiştir.

Yapılan test ve kontroller esnasında herhangi bir cihazın iyi çalışır durumda olmadığı tespit edilirse, bu cihaz derhal onarılmalıdır. Gerektiğinde incelenmek üzere

komple kayıtların mevcut olması için onarım ve değiştirmeler "Düşünceler" hanesine kaydedilmelidir.

Şekil 44. Buhar Kazanı Günlük Kontrol Çizelgesi Örneği (Günde İlci Kontrol

Yapılacak)

tmmob

makina mühendisleri odası

Şubesi

BUHAR KAZANI

Kontrol Listesi

Şubenin Adresi Tel : www.mmo.orı; Jr

Faks : e-poslcı:

Firmanın Adı : Faks : Kontrol Tarihi :

Adresi : e-posta : Kontrol No :

Telefon : url (www) :

TEKNİK ÖZELLİKLER

Markası : Kazan Numarası :

Modeli : Çalışma Basıncı :

Tipi : Seri No :

İmal Yılı : Kapasitesi (kcal) :

(m

2) :

Kullanılan Yakıt Türü :

GENEL KONTROL:

A.

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

KAZAN DAİRESİ KONTROLÜ

Buhar kazanı konut hacimlerinin içine, altına, üstüne veya bitişiğine

kurulamazlar maddesine uyulmuş mu?

Buhar kazanı üstünde

en az 2 mt. boşluk var mı?

Buhar kazanları arasında veya yan duvarlardan 1 m

boşluk var mı? (çalışmayı kolaylaştırmak için)

Kazan dairesinin biri dışa açılan en az iki karşılıklı kapısı var mı?

ve bu kapılar 2 m. yükseklik, ve 0.8 m genişlikte mi?

Bakım ve servis için silindirik kazan gövdesi çevresinde

en az 0.5 m boşluk mevcut mu?

Baca üzerinde yağmur girişini önleyecek bir şapka

paratoner ve gerekli hallerde ikaz ışığı mevcut mu?

Kazan dairesi patlamaya ve yangına karşı dayanıklı

ayrı bir bölmede veya tek katlı binadan mı ibarettir?

Kazan dairesinin kapı ve pencerelerin yanmaz

malzemeden mi ve diğer atölyelere açılmakta mı?

Kazan dairesinde uygun havalandırma mevcut mu?

Havalandırma bacası var mı?

Havalandırmanın yetersiz olması durumunda aspirasyon

sistemi uygunlanmış mı?

Kazan dairesinin içi temiz mi?

Kazan dairesinde yeterli miktar ve cinste yangın

söndürme cihazı mevcut mu?

Kazan dairesinde patlayıcı, yanıcı ve parlayıcı malzemeler bulunuyor mu?

Kazan dairesinde: Kazan blöfü, su seviyesi göstergesi blöfü,

besi suyu otomatiği blöfü, su ve buhar kaçakları vs. gibi nedenlerle

meydana gelebilecek su kaçaklarının uygun bir şekilde kanala

verilmesini sağlayan yer süzgeçleri mevcut mu?

Kazan dairesi kazanın bütün ölçü ve kontrol cihazlarının

kolayca görülüp okunacağı şekilde aydınlatılmış mı?

uygun uygun

değil

düşünceler

Kazanlar

47

16

17

18

19

20

21

22

23

B.

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

Kazan dairesinde bulunan tüm tank, cihaz ve vanalar

işletme renklerine uygun olarak boyanmış mı?

Kazan döşeme neminden yıkama sularından korunmak üzere

10-15 cm yüksekliğinde kaide üzerine oturtulmuş mu?

Brülörün en alt noktası yerden en az 20 cm yukarıda mı?

Kazanlar bacaya en yakın yoldan bağlanmış mı?

Duman bacası temizleme kapağı var mı?

Kazan dairesinde ana yakıt deposu ile kazanın

bulunduğu bölüm yanmaz bir malzemeden ayrılmış mı?

Yakıt deposu havalandırmaları kazan dairesi dışında mı?

Kazan bacası üç ayda bir temizlenmiş mi?

BESİ SUYU HAZIRLAMA SİSTEMLERİ

Kazan BESİ suyunun hazırlanmasında kimyasal

maddeler kullanılıyor mu?

Buhar kazanında yumuşak su kullanılıyor mu?

Kazan besi suyu ve kazan suyunda yağ ve organik maddeler var mı?

Besi suyu tamamen berrak ve renksiz mi? İçinde pislik var mı?

Filtre ediliyor mu?

Besi suyunun sertlik, Pit değeri, Hidrazin miktarı, sodyum sülfit fazlalığı

(NaSO

3), yoğunluk fosfat fazlalığı sınır değerler içinde mi?

Kazandaki çek valf geriye su kaçırıyor mu?

Kazan iki adet besi suyu pompası ile besleniyor mu? Sistem otomatik mi?

Sistemdeki pompalar sesli çalışıyor mu?

Sistemdeki pompa salmastrası dakikada 5-10

damladan fazla su akıtıyor mu?

Kazan kapasitesi (SIVI YAKIT) ile brülör

kapasiteleri uyguiunluk gösteriyor mu?

Brülör, yakıt deposu, ön ısıtıcı ve yakıt boruları bağlantı

yerlerinde yakıt sızıntısı var mı?

Yakıt hattında filtre kullanılmış mı?

Pompa filtresi temiz mi?

Türbilatör ve fan kanatları temiz mi?

Yakıt deposu yakıt seviye göstergesi çalışıyor mu?

Yakıt deposu havalandırması mevcut mu?

Havalandırmaları dışarıya verilmiş mi?

Yakıt buharla ısıtılıyorsa kondens açığa akıtılıyor mu?

Yakıt depoları statik elektriğe karşı topraklanmış mı?

Yakıt, yakıt tankı eğimli olarak yerleştirilmiş mi?

Eğimli tarafta boşaltma vanası var mı?

Yakıtın depodan akması durumunda pis su kanalına, yeraltı,

sularına ateşle ilgili yerlere iletimi kesinlikle önlenmiş mi?

Günlük depodaki yakıt seviyesi brülörün altına düşüyor mu?

Yakıt deposu en az 25 cm. yükseklikte bir kaide üzerine oturtulmuş mu?

Yakıt depoları, korozyona ve dış etkilere karşı korunmuş mu?

Yakıt depolarına ateşle yaklaşılmasını önleyecek uyarı

levhaları konulmuş mu?

uygun uygun

değil

düşünceler

'M

* .

\

48

Kazanlar it»,t

II!'III'

r '

Jl.

48

49

50

51

52

53

54

55

56

C.

57

58

59

60

61

62

63

64

65

66

67

68

69

70

71

72

73

74

75

76

Brülör kazan termostat ayarına uygun çalışıyor mu?

Yakıt ön ısıtma sistemi mevcut mu?

Kömür analiz raporu mevcut mu? Rapordaki değerler

izin verilen sınırlar içinde mi?

Kömür yığma yüksekliği normal mi? (1.5-2 m) ve kömür

yayılma alanı uygun mu?

Kömür içinde yabancı maddeler var mı?

Kazancı kömür yakma tekniğini biliyor mu?

Kazancı el alatleri tam ve sağlam mı?

GAZ yakıtlı kazanlarda yakıt deposu kazan dairesinin dışında mı?

Yakıt (GAZ) deposunun çevresi tel örgülerle çevrilmiş mi?

Gerekli uyarı levhaları konulmuş mu?

Kazan

dairesinde gaz kaçaklarını haber veren

sistemler mevcut mu? Ve çalışır durumda mı?

KAZAN KONTROLÜ

Kazan işleticisinin ehliyeti var mı?

Kazan işletme ve bakım talimatı var mı?

Kazan ısıtma yüzeyleri temiz mi?

Kazan çıkışındaki duman gazı sıcaklığı ölçülebiliyor mu?

Kazana ait bir önceki kontrol raporu var mı?

Buhar kazanı, buhar gidiş-dönüş boruları ve

vanaları, boyler, kondens tankı, degazör, vs. izolasyonları sağlam mı?

Kazanda bulunan bütün cihaz ve vanalar temiz ve boyalı mı?

Kazan yanma hücresinde ve külhandaki bütün ateş

tuğlaları sağlam ve dökülmemiş durumda mı?

Ön duman sandığı kapak contaları sağlam mı?

Kazan patlama kapaklan çalışıyor mu?

Manometre çalışıyor mu?

Manometre taksimatı, kazan en yüksek çalışma

basıncının en az iki katı mı?

Manometrede en yüksek çalışma basıncı kırmızı

çizgi ile işaretlenmiş mi?

Kazanda birbirinden ayrı iki adet su seviye göstergesi mevcut mu?

Su seviye göstergeleri kırılmamaları için

muhafaza altına alınmış mı?

Su seviye göstergesinde en az, ve en çok su seviyesi işaretlenmiş mi?

25 m

2 ısıtma yüzeyine sahip kazanlar için su seviye

göstergesi bağlantı borusu iç çapı 25 mm. mi? 25 m

2 den büyük

kazanlar için bağlantı borusu iç çapı 45 mm. mi?

Su seviye göstergelerinin giriş ve çıkışlarında kazan

basıncına uvaun birer adet vana var mı?

Su seviye göstergeleri kazanın önünden ve yanından

normal çalışma durumunda görülüyor mu?

Su seviye göstergeleri talimatlara uygun olarak blöf

yapınca çalışıyor mu?

uygun uygun

değil

düşünceler

49

77

78

79

80

81

82

83

84

85

86

87

88

89

D.

90

91

92

93

94

95

96

97

98

99

100

101

102

103

Kazanda ani su seviye düşmesini ve basınç yükselmelerini

haber veren sistem (sesli ve ışıklı alarm cihazı) var mı?

Buhar kazanında iki adet emniyet ventili var mı?

Emniyet ventilleri kolay açılıp kapanıyor mu?

Emniyet ventilleri doğrudan doğruya kazanla bağlantılı mı?

Kazanla emniyet ventili arasında hiçbir şekilde buharın

geçmesini engelleyecek valf veya başka bir engel var mı?

Emniyet ventilinde ayar bozulmalarına karşı önlem alınmış mı?

Emniyet ventilinden fazla basınçtan dolayı çıkan basıncı dışarı

atarken çalışmalar zarar görüyor mu?

Emniyet ventili tahliye borusu içinde su

kalmayacak ve su almayacak şekilde mi?

Besi suyu otomatiği veya su seviye limitörü mevcut mu?

Besi suyu otomatiği çalışıyor mu? (Talimatlara uygun blöf yaparak)

Ana buhar vanası, blöf vanası vs. vana ve musluklar

kolay açılıp kapanıyor mu?

Bir önceki periyodik kontrol raporundaki varsa belirtilmiş

olan eksiklikler giderilmiş mi?

Kazan içinde korozyon ve kireçtaşı vs. oluşumlar var mı?

KAZAN HİDROSTATİK BASINÇ TESTİ

Basınç testi ön hazırlıkları firma tarafından yapılmalı ve kazan test

sırasında soğuk olmalıdır.

Kazan ısıtma yüzeyleri temizlendi.

Kazan üzerindeki bütün kaçaklar önlendi.

Kazanın bütün vanaları (emniyet ventilleri, ana buhar

çıkış vanası, blöf vanası presostatlar) kör flanş ile körletildi

Kazan tamamen su ile dolduruldu (su kirletici içermemeli

ve 20~50°C arasında olmalı)

Kazan 1/2"lik bağlantı ağzı bırakılarak bu ağza test pompası bağlandı

Kazan basıncı yavaş yavaş 10 bar basınca çıkarıldı ve daha sonra

basınç yüklemesi dakikada 1-2 bar olarak yapıldı

Kazan test basıncına çıkarıldı

Kazan manometresi ile test manometresinin aynı olduğu görüldü

30 dakika içinde arka ve ön duman sandığı, alev duman boruları,

ayna kaynak makineto boru kaynak bağlantılarından sızıntı, terleme

ve kaçağın olmadığı görüldü

30 dakika içinde kazan külhan ve cehennemliğinden sızıntı,

terleme ve kaçağın olmadığı görüldü

30 dakika içinde kazan üzerinde bulunan bütün kapama

elemanlarından sızıntı, terleme ve kaçak olmadığı görüldü,

30 dakika içinde dış yalıtım birleşme yerlerinden

sızıntı, terleme ve kaçak olmadığı görüldü

30 dakika içinde bütün bağlantı ve flanş yerlerinden

sızıntı, terleme ve kaçak olmadığı görüldü

30 dakika içinde (kazanın özelliğine göre) sızıntı ve kaçak yapma

olasılığı olan diğer yerlerden sızıntı ve kaçağın olmadığı görüldü

uygun uygun

değil

düşünceler

50

Kazanlar

m mü

104

105

106

107

108

109

E.

110

111

30 dakika içinde boru demetleri ve boru dış yüzeylerinden

(su borulu kazan) sızıntı ve kaçağının olmadığı görüldü

Kontrol edilen tüm yerlerden 30 dak. içinde sızıntı,

terleme ve kaçakların olmadığı görüldü

Hidrostatik test basıncı sonunda kazan basıncı yavaş yavaş düşürüldü

Emniyet ventilierinin test düzeneği ve kazan üzerinde yerine

montajı yapıldı. (Not: Emniyet ventilinin kontrolü kazan üzerinden

yapılıyorsa hiçbir zaman kazan yeniden test basıncına çıkarılmaz)

Emniyeti ventilierinin montajından sonra ayar basıncında

çalıştığı görüldü, (açıldığı görüldü)

Kazan eski durumuna getirilerek periyodik kontrol işlemi tamamlandı.

FİRMAYA AİT BELGELERİN KONTROLÜ

Kazan işleticisinin belgesinin uygunluk kontrolü

Kazan dairesinde yapılan tüm bakım ve onarımların

kazan sicil defterine işlendiğinin kontrolü

uygun uygun

deail

düşünceler

PERİYODİK KONTROLDE. SİSTEMDE TESPİT EDİLEN DİĞER EKSİKLİKLER

KAZAN İŞLETMECİSİNİN

Adı Soyadı :

Sicil No :

İmza :

ONAY : tarihlerinde firmamızda yukarıda belirtilen talimatlar doğrultusunda

seri Nolu kalorifer kazanı kontrol edilmiş olup, bulunan eksiklikler

tarafıma bildirilmiştir.

Kontrolü Yapan Mühendisin

Adı Soyadı :

Oda Sicil No :

İmza :

Firma Görevlisinin

Adı Soyadı :

Görevi :

imza :

Kazanlar

51

TMMOB

Makina Mühendisleri Odası

Şubesi

Buhar Kazanı

Periyodik Kontrol Raporu

{Şubenin Adresi Yazılacak}

Tel:

Fax;

httır/Avww.mıno org İr

c-posta:

Raporu isteyen kuruluş:

Adı |

Adresi j

JdL.._J

Fax i j url(www) }

1 Bölümü |

Kontrol Tarihi

j Rapor Tarihi j

Rapor No [

TEKNİK ÖZELLİKLER

.Markası _ J _ _ [ Gûyen|ikJVentili^AçnMBasıncı J

Tipi ~._!Tj

.. I.!_".. _."..'_".. r.Jl.l"."_ '. 1 Kapasite (m^Hk'cİh

İmaTYılı

Seri No "

[ İşletme Basıncı(kg/cm ) _ ]

• Deneme BasıncHTcg/cnn [_

KAZAN DONANIMURI

Manometre

Su seviyesi göstergesi

Basınç Ayar Otomatiği (Presostat)

Alarm aygıtı

Adet j

ÂdeFI

Düdük

atü

Güvenlik Ventili

Blöf düzeni

Otomatik su besteme (Tağdiye) cihazı

AğırlıklTj

Adet

Lamba

‘Yaylı

Âieı

KAZAN YARDIMCI DONANIMI

Yakıt hazırlama sistemi

Su hazırlama sistemi

Hava kurutma ve temizleme sistemi

BROLOR (SıVı ve Gaz Yakıtlı Kazanlarda)

Marka

Tip”

Seri No

Kapasite

TEST VE KONTROLLER

1. Manometre çalışıyor ve tüzüğe uygun mu?

2. Güvenlik ventlleri çalışıyor ve tüzüğe uygun mu?

3. BSöf vanası çalışıyor ve tüzüğe uygun mu?

4 Yapılan bakım ve onarımlar sicil deflerine işleniyor mu ?

5. Kazan operatör belgesi var mı ?

6. Baca gazı analiz raporları var mı ?

HİDROSTATİK DENEY:

Kazanın bütün bağlantıları kapatıldı, kazan ( ) °C su ile ( ) atü basınçla ( ) saat deney altnda tutuldu.

Kazanda deformasyon ve sızıntıların olmadığı /olduğu görüldü.

NOTLAR ve ÖNERİLER:

SONUÇ:

KONTROLÜ YAPAN ÜYENİN

Adı, Soyadı

Ö 7 T Ö

YetldBelgeNo

tmza

ONAY

NOT: Bu kontroller iıralinın biıimimk, RMlte edilip kıubnılmıya bağlamadın Anc« yaptlan değişiklik w boyok onarımlardan »nnra

m ar. Ov yıl kullanılmayıp yeniden

ginmMİ halinde w yıkla bir kez yanılman zorunludur, (lıcl Saghjı ve ti CSvenligl TBsagl Mad«le 2*7)

52 Kazanlar

tromob

makina mühendisleri odası

Şubesi

KALORİFER KAZANI

Kontrol Listesi

…..

Şubenin Adresi Tel

Faks

wwwmmo.org.tr

e-posta:

Firmanın Adı : Faks : Kontrol Tarihi :

Adresi : e-posta : Kontrol No :

Telefon : uri (www) :

TEKNİK ÖZELLİKLER

Markası : Kazan Numarası :

Modeli : Çalışma Basıncı :

Tipi : Seri No :

İmal Yılı : Kapasitesi (kcal) :

(m2) :

Kullanılan Yakıt Türü :

GENEL KONTROL:

A.

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

KAZAN DAİRESİ KONTROLÜ

Kazan döşeme neminden ve çevre yıkama sularından korunmak üzere

10-15 cm. yüksekliğinde kaide üzerine oturtulmuş mu?

Brülörün en alt noktası yerden en az 20 cm yukarıda mı?

Çevre sularını toplayan büyük boy döşeme süzgeci var mı?

Çatıya kadar çıkan havalandırma bacası mevcut mu?

Pis hava baca kesiti kalorifer bacası kesitinin en az yarısı mı?

Vantilatörle havalandırma yapılıyorsa vantilatör kapasitesi (debisi; kw

kazan gücü başına 0.5 m

3/h mi?

Bina dışında yapılan kazan dairelerinde kalorifer kazanlarının üstünde

havalandırma için boşluk bırakılmış mı?

Kalorifer kazanlarının etrafında oluşacak ısının dışarıya atılması için

havalandırma menfezi kazan sonuna yakın yerde mi?

Kazan dairesi kapıları yangına karşı dayanıklı mı?

Kapılar dışarı doğru açılıyor mu?

Kazanlar bacaya en yakın yoldan bağlanmış mı?

Kazan kenarlarının duvarlardan veya duvara monte edilmiş cihazlardan

uzaklığı en az 70 cm mi?

iki kazan arasındaki uzaklık en az 50 cm mi?

ikiden fazla kazan var ise ikişerli olarak gruplanmış mı?

(Gruplar arası 50 cm iki kazan arası 10 cm)

Kazan dairesinin yüksekliği (tavanı) kazan üzerinde yer alan

düzenlerin gerektiğinde tamir ve bakımının yapılması için en

yüksek kazan aksesuarı seviyesinin üzerinde en az 1 m. serbest

masafe kalacak şekilde düzenlenmiş mi?

Kazan dairesinde yeteri kadar yangın söndürme cihazı var mı?

Kazan dairesinde patlayıcı-yanıcı ve parlayıcı malzeme bulunuyor mu?

Kazan dairesi aydınlatması yeterli mi? Kazan ölçü ve kontrol

cihazları kolayca görünüp okunabiliyor mu?

Ana yakıt deposu ile kazanın bulunduğu bölüm yanmaz

bir malzemeden ayrılmış mı?

uygun uygun

değil

düşünceler

Kazanlar 53

.’i

19

20

21

B.

22

23

24

25

C.

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

Yakıt deposu havalandırmaları kazan dairesi dışında mı?

Kömür ile kazanın bulunduğu bölüm birbirinden bir bölme

ile ayrılmış mı?

Kazan bacası üç ayda bir temizlenmiş mi? Kayıtlan tutulmakta mı?

BESİ SUYU KONTROLÜ (HAZIRLAMA SİSTEMİ)

Kalorifer kazanında sert su kullanılıyor mu? Besi suyu filtre ediliyor mu?

Besi suyu tamamen berrak ve renksiz mi?

içerisinde mekanik pislik var mı?

Su yumuşatma tesisatından otomatik kontrol vanasına

giren ve çıkan bütün borulamalar otomatik kontrol vanasına

yük getirmeyecek şekilde bağlanmış mı?

Su tesisatında sistemde (su yumuşatma) herhangi bir arıza

çıktığında su kesintisinin olmaması için by-pass vanaları

kullanılmış mı? Drenaj hattı var mı? Sistem otomatik mi?

YAKIT SİSTEMİNİN KONTROLÜ

Brülör kapasitesi ile kazan kapasitesi uygun mu?

Yer üstü sıvı yakıt depoları kazan dairesinden ayrı bir hacimde mi?

Sıvı yakıt deposu havalandırması tamam mı?

Depo en az 25 cm yükseklikte bir kaide üzerine oturtulmuş mu?

Günlük depodaki yakıt seviyesi brülörün altına düşüyor mu?

Yakıt borularında kaçak var mı?

Yakıtın depodan akması durumunda pis su kanalına, yeraltı

sularına ateşle ilgili yerlere iletimi kesinlikle önlenmiş mi?

Oturulan bina altındaki akaryakıt deposu en çok 1 ton mu?

Yakıt depoları statik elektriğe karşı topraklanmış mı?

Yatık yakıt tankı eğimli olarak yerleştirilmiş mi?

Eğimli tarafta boşaltma vanası var mı?

Yakıt depoları korozyona ve dış etkilere karşı korunmuş mu?

Yakıt depolarına ateşle yaklaşılmasını önleyecek uyarı

levhaları konmuş mu?

Brûlör kazan termostat ayarına uygun çalışıyor mu?

Yakıt ön ısıtma sistemi mevcut mu?

Yakıt sisteminde filtre kullanılıyor mu?

Pompa filtresi temiz mi?

Yakıt deposu seviye göstergesi çalışıyor mu?

Kömür analiz raporu mevcut mu?

Rapordaki değerler izin verilen sınırlar içinde mi?

Kömür yığma yüksekliği normal mi? (1.5-2 m)

Kömür yayılma alanı uygun mu? (filtresiz)

Kömür içerisinde yabancı maddeler var mı?

Kazancı kömür yakma tekniğini biliyor mu?

Kazancının el aletleri tam ve sağlam mı?

Yakıt deposu (GAZ) kazan dairesinin dışında mı?

Yakıt (GAZ) deposunun çevresi tel örgülerle çevrilmiş mi?

Gerekli uyarı levhaları konulmuş mu’

uygun uygun

değil

düşünceler

$-•

ir

i v/jt

I/

*’

54 Kazanlar

U

İlli

D.

49

50

51

52

53

54

55

56

57

58

59

60

61

62

63

64

65

66

E.

67

68

69

70

71

72

73

74

75

76

77

KAZAN KONTROLÜ

Kazan işleticisinin ateşçi belgesi var mı?

Kazan işletme ve bakım talimatı var mı?

Bütün cihazlar, vanalar temiz ve boyalı mı?

Kazan ısıtma yüzeyleri temiz mi?

Kalorifer kazanı, sıcak su gidiş-dönüş boruları ve

vanaları, genleşme deposu, boyler vs. izolasyonları sağlam mı?

Kazan yanma hücresinde ve külhandaki bütün

ateş tuğlaları sağlam durumda mı?

On duman sandığı kapak contaları sağlam mı?

Kazan hidrometresi çalışıyor mu?

Kazan termometresi çalışıyor mu?

Kazan termostatı (sıvı yakıtlı) çalışıyor mu?

Ve Brülöre kumanda ediyor mu?

Emniyet boruları uygun mu? Ve doğrudan genleşme deposuna bağlı mı?

Emniyet borularının üzerinde hiçbir şekilde bir vananın

olmadığı doğru mu?

Haberci boruları kazan üzerinde kolayca görülebilecek yerde mi?

Kalorifer tesisatı tekniğine uygun mu?

Flanş ve vanalarda sızıntı ve kaçaklar mevcut mu?

Boyler izolasyonu sağlam mı?

Çelik kazanlarda alçak sıcaklık korozyonunu önlemek için

kazan çıkışında 3 veya 4 yollu vana var mı?

Güvenlik boruları gerekli eğim verilerek genleşme

deposuna bağlanmış mı?

KAZAN HİDROSTATİK BASINÇ TESTİ (Basınç Testi Ûn

Hazırlıkları Firma Tarafından Yapılmalıdır).

Basınç testine tabi tutulan kazanın soğuk olduğunun tespiti

Kazan ısıtma yüzeyleri temizletildi

Kazan üzerindeki bütün kaçaklar önlendi

Kazanın bütün vanaları kör flanş ile körletildi

Kazan tamamen su ile dolduruldu (suda kaba

kirleticiler yok ve su sıcaklığı 20~50°C arasında)

Kazana test pompası için 1/2″ bağlantı ağzı bırakıldı

ve test pompası bağlantısı yapıldı

Kazan 10 bar basınca yavaş yavaş çıkartıldı

10 bar basınç yüklemesi 1-2 bar/dak olarak yapıldı

Kazan test basıncına çıkarıldı

Kazan manometresi ile test manometresinin aynı olduğu görüldü

30 dakika içinde arka ve ön duman sandığı alev

duman boruları, ayna kaynak ve makineto boru

kaynaklarından sızıntı ve kaçakların olmadığı görüldü

30 dakika içinde kazan külhan ve cehennemliğinden sızıntı, terleme ve

kaçak olmadığı görüldü.

uygun uygun

değil

düşünceler

55

78

79

80

81

82

83

84

85

F.

86

87

30 dakika içinde kazan üzerinde bulunan bütün kapama elemanlarından

sızıntı, terleme ve kaçak gelmediği aörüldü

30 dakika içinde dış yalıtım birleşme yerlerinden sızıntı, terleme ve

kaçak olmadığı görüldü

30 dakika içinde kazanın bütün bağlantı ve

flanş yerlerinden sızıntı, terleme ve kaçak olmadığı görüldü

30 dakika içinde kazanın özelliğine göre sızıntı ve kaçak yapma

olasılığı olan diğer yerlerden kaçak ve sızıntı olmadığı görüldü

30 dakika için su borulu kazanda boru demetleri ve boru

dış yüzeyleri kontrol edilerek, sızıntı ve kaçak olmadığı görüldü

Genel olarak 30 dakika içinde kontrol edilen tüm

yerlerden sızıntı ve kaçakların olmadığı görüldü

Hidrostatik test basıncı sonunda kazan basıncı yavaş yavaş düşürüldü

Kalorifer kazanı eski durumuna getirilerek

periyodik kontrol işlemi tamamlandı

FİRMAYA AİT BELGELERİN KONTROLÜ

Kazan işleticisinin belgesinin uygulanarak kontrolü

Kazan dairesinde yapılan tüm bakım ve onarımların

sicil defterine işlendiğinin kontrolü

uygun uygun

değil

düşünceler

PERİYODİK KONTROLDE. SİSTEMDE TESPİT EDİLEN DİĞER EKSİKLİKLER

KAZAN İŞLETMECİSİNİN

Adı Soyadı :

Sicil No :

İmza :

ONAY : tarihlerinde firmamızda yukarıda belirtilen talimatlar doğrultusunda

seri Nolu kalorifer kazanı kontrol edilmiş olup, bulunan eksiklikler

tarafıma bildirilmiştir.

Kontrolü Yapan Mühendisin

Adı Soyadı :

Oda Sicil No :

İmza :

Firma Görevlisinin

Adı Soyadı :

Görevi :

İmza :

56

Kazanlar

irrrr

TMMOB

Makina Mühendisleri Odası

Şubesi

Kalorifer Kazanı

Periyodik Kontrol Raporu

Tel:

Fn epostt:

Raporu isteyen kurulu?:

e-posta

uri(www)

Bölümü

Kontrol Tarihi

Rapor Tarihi

Rapor No

TEKNİK ÖZELLİKLER v« KONTROLLER

Markası

İmal Yılı

Seri No

Kazan Tçi

ı Çalışma ve Test Basıncı (kafan?)

Kapasle(ıııi’veyakca»Tr)

Katanda DeflişMMef

KALORİFER KAZANI

TSE Belgesi var mı?

Termometre

Termostat

°C

Hidrometre

Adet

mSS

Isıtma yüzeyleri temiz mi? |

Yapılan bakım ve onarımlar slcl deUerine işleniyor mu?

Blöf dOzeni var mı ve uygun mu?

Duman baca» temizlen» kapağı var mı?

Kazan dönüşümü yapılmış mıdır?

Yapıktı ise * yakıt türü ne*?” “”

Korozyon faetrtten var mı?

Emniyet Boruları Uygun mu?

KALORİFER TESİSATI

Tesisat tekniğe uygun mu?

İzolasyonlar sağlam mı?

Rans ve vanalarda sızıntı var mı?

Boylerin izolasyonu sağlam mı?

Boylerin tesisat bağlantısı uygun mu?

j

KAZAN DAİRESİ

Bektrk Tesoatı bektien yonetan atarına uygun mu?

Pencereler ve kapılar yanmaz mafeemeden mî?

Pis su pompası ve yer süzgeci var mı?

Havalandırma yetart mi?

Ortalama y*k yakıt tüketimi (ton/yıl) / (mVyıl)

Yangın söndürme cttazı var mı?

Kazan dairesi temiz m?

Baca uygun ve temiz mi?

DEPOLAMA VE YAKIT DONANIMI (SM-GAZ YAKIT)

Yakıt deposu le kazan arası bölünmüş mu?

Yakıt deposu havaMıtarı bina dışına çıkartmış mı?

Yakıt seviye göstergesi uygun mu?

Ateşçi belgesi var mı?

Kazan termostatı uygun mu?

Baca gazı anaiz raporu var mı?

Yanma sağMdTmi?

BROLÖR

Marka

Seri No

Kapasite

DEPOLAMA VE YAKIT DONANIMI (KATI YAKIT)

Yakıl deposu ie kazan arası boTunmuşmu?

Komur yığma yukseMgi uygun mu?

KasmasMlMitmvtsafllnıın? (0««ıxH

Aıesçi belcesi var m?

Kömür anafe raporu var im?

Izgaranın durumu uygun mu?

Baca gazı anaiz raporu var m? Yanma sağMdımf?

HİDROSTATİK DENEY:

Kazarım bütün bağlar n kapantt, kazan ( )°C tu ie ( ) atü basınçta ( ) saat deney alında tutuMu

ı del »yon ve s a n t i m okmdıgı / olduğu görOdü.

NOTLAR vı ÖNEMLER:

SONUÇ:

KONTROLÜ YAPAN ÜYENİN

ı J

Oda Sicil No

l__

Yetki Bdge No |

İmza

ONAY

NOI: Bu fertrafcr m*wı

UmmOt, monto «Sp Untaaya taskmateı m»><pto*»«i« vıboy«onmn*amıt«rimiîu;yJkJtor«lm«w »m)«ıı«v«^m«.h*ı* ve

57

PERİYODİK KONTROLÜ YAPAN MAKİNA MÜHENDİSİNİN DİKKATİNE I

Kitabın “SUNUŞ” bölümünde de belirtildiği gibi bu sayfalara değişen

mevzuat, standartlar ile kitapta yer almayan ancak yer alması gerekli duyulan

bilgilerin (formüller, yeni teknolojik bilgiler v.b) tarafınızdan “NOT”

edilmesi gerekmektedir. Yeni basımlarda sizlerden istenecek bu bilgilerle bu

kitap geliştirilecek ve güncellenecektir.

İ

GDAŞın izni olmaksızın hiç bir yolla çoğaltılamaz.

İ

GDAŞ yayınıdır.

BUHAR KAZANLARI

Buhar üretmekte yararlan

ılan; kömür, yağyakıt, motorin, doğalgaz ve fosil yakıtları, bazı

tesislerde ise art

ık yakıtın yakılmasıyla ortaya çıkan, ısıyı içindeki suyu ısıtmak için kullanan

kazana denir. Genellikle

ısıtma ve enerji üretiminde kullanılırlar. Kimi zaman nükleer

reaktörlerde de, bas

ınç altında buhar üretmek amacıyla ısı kaynağı olarak yararlanılır. Başka

bir de

ğişle buhar kazanları, istenilen sıcaklık ve miktarda buhar üreten cihazlardır. Buharın,

endüstride tercih edilmesinin en önemli sebepleri; çok iyi bir

ısı taşıyıcısı olması, ısı transferi

özelliklerinin özellikle faz de

ğişiminden dolayı yüksek olması ve iletiminin çok kolay olması

ile herhangi bir pompalama sistemine ihtiyaç duymamas

ıdır. Buhar sadece ısı taşıyıcı

özelli

ğinin dışında bazı proseslerde nemlendirme özellikleri için de kullanılmaktadır.

Bir buhar kazan

ı genel olarak şu elemanlardan meydana gelmektedir:

1- Ocak: Yakacaklar

ın yakılarak ısı enerjisinin elde edildiği kısımdır.

2- As

ıl Isıtma Yüzeyleri: Sıcak duman gazları ile buharlaşmakta olan suyun temasta olduğu

yüzeylerdir.

3- K

ızdırıcı: Doymuş ıslak buharın, sabit basınçta ısıtılarak sıcaklığının arttırıldığı yüzeylerdir.

4- Ekonomizör: Besleme suyunun as

ıl ısıtma yüzeyine girmeden önce bir miktar ısıtıldığı

yüzeylerdir.

5- Hava Is

ıtıcılar: Yakma havasının duman gazları ile ısıtıldığı yüzeylerdir.

1- Baca: Duman gazlar

ını kazandan uzaklaştıran ve çekiş sağlayan elemandır.

1. Kazan Çe

şitleri

1.1. Do

ğal Dolaşımlı Kazanlar

1.1.1. Alev Borulu Kazanlar;

Yak

ıtın yanmasıyla oluşan kızgın gazlar, borular içinden geçer ve buharlaştırılacak su

borular

ının dışında bulunursa böyle kazanlara alev borulu kazanlar denir.

De

ğişken olmakla birlikte kazanın 2/3’ü su, 1/3’ü ise buhar hacmi olarak düzenlenir.

Alev Borulu Kazanlar

ın Başlıca Özellikleri Şunlardır:

Su hacminin büyük oluşu nedeniyle önemli miktarda suyu depo ederler.

Tüm buhar kazanlarında en önemli kontrol ve denetim noktası su seviyesidir.

Yakıtların yakıldığı külhan veya ocağın bir tarafı dışında tümü suyla çevrili olması

nedeniyle

ısı kayıpları az ve kazan verimi yüksek olur.

Her zaman için yumuşatılmış su kullanılması önerilir.

Isıtma yüzeyleri küçük en fazla 250 m2 dolaylarında ve saatte ürettikleri buhar miktarı 7,5

ton civar

ındadır. Isıtma yüzeyi ocakla baca arasında akan gazların içinde temas ettiği

yüzeylerdir. (30 t/h ve 30 bar bas

ınca kadar piyasada mevcuttur.)

İ

GDAŞın izni olmaksızın hiç bir yolla çoğaltılamaz.

İ

GDAŞ yayınıdır.

Buhar tutma süreleri çok uzundur, buhar rezerv haznesi fazla olduğu için ani çekişlerde

ve ara duru

şlarda tekrar tam yüke girme süreleri kısadır. (Buhar tutma süresi: kazana su

al

ınıp fayrap edildikten sonra, işletme basıncında buhar elde edilinceye kadar geçen süre).

Ürettikleri buharın basınç ve sıcaklığı şüktür. Bu basınç maksimum 30 bar işletme

bas

ıncına kadar üretilebilmektedirler.

Çal

ışma prensibi:

Kat

ı veya sıvı yakıtlar külhan ya da ocak adı verilen bölümde yakılır. Oluşan kızgın gazlar

yanmam

ış karbon partikülleri ile beraber cehennemlik veya yanma odasına gelirler. Burada

karbon parçac

ıkları da yanar. Bu bakımdan cehennemlik külhandan sonra kazanın en sıcak

yeridir. Külhan ve cehennemlik etraf

ı tamamen suyla çevrilidir. Isısını suya veren gazlar alev

ve payanda borular

ından geçerek duman sandığına gelirler. Daha sonra baca yoluyla

atmosfere at

ılırlar.

Alev Borulu Kazanlar

ı;

Ters Alev Borulu Kazanlar,

İki Taraftan Fayraplı Zıt Alev Borulu Kazanlar,

Doğru Alev Borulu Kazanlar

olarak s

ınıflandırabiliriz.

11.1.2. Su borulu kazanlar:

Yüksek s

ıcaklık ve basınçtaki büyük buhar üretimleri ile sanayi tesislerinde yaygın olarak

kullan

ılmaktadır. Su borulu kazanda, yanma ürünü alev ve duman, içinde su bulunan

borular

ın etrafından geçer. Su boruları genel su kanalları (dom) vasıtasıyla birbirine

ba

ğlanır. Günümüzde modern kazanlar tek veya iki domlu olarak da yapılır. Boru demetleri

aras

ına yanma ürünü gazlara yön verici perdeler yerleştirilir. Perdeler vasıtasıyla yanma

ürünü gazlar, su borular

ına dik veya paralel birkaç geçiş yaparlar. Isılarının büyük bir kısmını

borularda b

ırakarak bacadan kazanı terk eder. Isınarak yoğunluğu azalan su ile kaynama

sonucunda meydana gelen buhar yükseltici boru demetlerinden üst doma do

ğru çıkarken,

daha yo

ğun olan soğuk su aşağı iniş boru demetlerinden çamur domuna iner. Üst dom da su

ve buhar kar

ışımı birbirinden ayrılır. Buhar içindeki su zerrecikleri de nem tutucularında

tutulur. Daha sonra buhar k

ızdırıcılara geçer. Kızdırıcılardan çıkan buhar istenilen sıcaklığa

ayarlanarak prosese gönderilir.

Ş

ekil – 1:

Alev borulu kazan ve kısımları

İ

GDAŞın izni olmaksızın hiç bir yolla çoğaltılamaz.

İ

GDAŞ yayınıdır.

1.2. Cebri Dola

şımlı Kazanlar

1.2.1. Cebri Su Sirkülasyonlu Kazanlar:

Bazen su borulu kazanlarda, suyun normalden çok daha h

ızlı sirküle edilmesi istenir. Böyle

durumlar için su borulu kazanlardan baz

ıları bir cebri su sirkülasyon pompası ile takviye

edilmi

ştir.

Borular

ın yerleşimi dom sayısı ve oryantasyonuna göre su borulu kazanlar yaygın olarak D

tipi – A tipi ve O tipi kazanlar olarak kar

şımıza çıkmaktadır. Bunlarla ilgili aşağıda bazı

bilgilere yer verilmi

ştir:

Leave a Reply

Name
Name*
Email
Email *
Website
Website